ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΕI (στην εποχή του διαδικτύου)

Βασικά σημεία της πρότασης (συνέχεια από το ΑΡΧΑΓΓΕΛΩΝ ΤΟΠΟΣ)

4. Τα συγγράμματα (έντυπα ή σε ηλεκτρονική μορφή) θα υποδεικνύονται από τους διδάσκοντες και η αγορά τους θα επιβαρύνει τους υποψήφιους. Επιπλέον, οι διδάσκοντες μπορούν να αναρτούν τις σημειώσεις των στο διαδίκτυο.

5. Ίσως αξίζει να εξετασθεί και η περίπτωση της εισαγωγής μιας επιπλέον

εξέτασης υπό μορφή τεστ, με ερωτήσεις που αφορούν την ύλη όλων των

μαθημάτων του Λυκείου, αλλά και ευρύτερα θέματα, με σκοπό την

αξιολόγηση και επιβράβευση της γενικότερης κατάρτισης των υποψηφίων.

Αυτό θα είναι και ένας λόγος να μην παραμελήσουν (οι μαθητές της Ελλάδας)

τις λυκειακές των σπουδές.

6. Για την εισαγωγή στα ΤΕΙ δεν έχομε αρκετά επεξεργασμένη πρόταση λόγω της πολύ μεγαλύτερης ποικιλίας των μαθημάτων σε αυτά και του εξειδικευμένου της ύλης από το πρώτο έτος σε πολλά Τμήματα. Πιστεύουμε να είναι εφικτή και εδώ αρκετή ομαδοποίηση των μαθημάτων του Α έτους, το πρόβλημα όμως συνίσταται στο ότι, με τη σημερινή νοοτροπία της μεγάλης πλειονότητας των μαθητών (και των ελληνικών οικογενειών περισσότερο), πολύ λίγοι εξ αυτών θα τα προτιμούν και θα παρακολουθήσουν τα αντίστοιχα μαθήματα, αν αυτά είναι διαφορετικά από εκείνα των ΑΕΙ. Αν από το άλλο μέρος οι υποψήφιοι των ΤΕΙ υποχρεωθούν να παρακολουθήσουν τα ίδια μαθήματα με αυτούς για τα ΑΕΙ, πολύ φοβόμαστε πως ο αριθμός αυτών που θα τα καταφέρουν θα είναι αρκετά μειωμένος και πολλά Τμήματα ΤΕΙ, όχι μεγάλης ζήτησης, θα μείνουν χωρίς φοιτητές.

Πλεονεκτήματα της πρότασης

α) Απελευθερώνεται το Λύκειο από το βραχνά των εισαγωγικών εξετάσεων.

β) Διατηρείται το αδιάβλητο των εξετάσεων, το οποίο αποτελεί και το μόνο, αλλά πολύ σημαντικό, προτέρημα του τωρινού συστήματος.

γ) «Εισάγονται» όλοι όσοι θέλουν να ακολουθήσουν Πανεπιστημιακές σπουδές, προάγονται όμως στο Β έτος, όσοι πετύχουν στις εξετάσεις του Α έτους. Έτσι δεν τίθεται και θέμα συζήτησης περί «βάσης του 10» ή εισαγωγής σε Σχολές Τμημάτων το Α έτος και επιλογής του τμήματος στο Β έτος, που είναι μια από τις προτάσεις που κυκλοφορούν. Μια τέτοια διαδικασία συνεπάγεται άμεση εμπλοκή των Πανεπιστημιακών, μέσω των εξετάσεων και της βαθμολογίας στα μαθήματα του Α έτους, και επειδή δε μπορεί να υπάρξει εγγύηση για την αντοχή τους σε έξωθεν και έσωθεν πιέσεις για ευνοϊκή μεταχείριση κάποιων φοιτητών, θα πληγεί το αδιάβλητο της επιλογής για το Β έτος, τουλάχιστον σε τμήματα υψηλής ζήτησης.

δ) Καλύπτεται το Α έτος των Πανεπιστημιακών σπουδών με πολύ μειωμένο κόστος για το κράτος (τα εξοικονομούμενα χρήματα μπορούν να καλύψουν άλλες εκπαιδευτικές ανάγκες) λόγω μείωσης των διάφορων φοιτητικών παροχών (σίτιση, στέγαση, συγγράμματα, κλπ) για ένα ολόκληρο ακαδημαϊκό έτος. Επίσης θα υπάρξει μείωση των οικογενειακών δαπανών πολλών υποψηφίων φοιτητών μια και δε θα χρειαστούν να φύγουν από τα σπίτια τους. Θα ζημιωθεί βέβαια, στις έδρες των περιφερειακών Ιδρυμάτων, κάποιος όχι αμελητέος αριθμός ιδιοκτητών ενοικιαζόμενων δωματίων και διαμερισμάτων και άλλων επαγγελματικών κλάδων, παροχής υπηρεσιών κυρίως, λόγω της μείωσης του χρόνου διαβίωσης των φοιτητών στα εκεί Ανώτατα Ιδρύματα. Τέτοιες παράπλευρες συνέπειες βέβαια δε μπορούν να έχουν θέση αντεπιχειρημάτων.

ε) Οι υποψήφιοι θα μπορούν να αλλάξουν αντικείμενο σπουδών (κάτι που με το σημερινό σύστημα είναι απαγορευτικό ή πολύ δύσκολο και με κόστος σοβαρής καθυστέρησης στο χρόνο σπουδών).

στ) Θα καταργηθούν οι προνομιακές εισαγωγές στα ΑΕΙ διάφορων ομάδων υποψηφίων, διότι οι εγγραφές θα γίνονται στο Β έτος σπουδών, αφού έχουν περάσει επιτυχώς το Α έτος. Επίσης θα μπορεί ο καθένας να αρχίσει Πανεπιστημιακές σπουδές, όποτε θέλει. Θα διευκολύνονται ακόμη και οι Έλληνες του εξωτερικού και υποψήφιοι άλλων εθνικοτήτων, που επιστρέφουν ή θέλουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα, αν και θα έχουν παρακολουθήσει διαφορετικό πρόγραμμα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Συμπερασματικά, θα δίνεται η δυνατότητα σπουδών σε οιονδήποτε έχει απολυτήριο Λυκείου και σε όποιο χρόνο επιθυμεί.

ζ) Θα παρέχεται η δυνατότητα υψηλού επιπέδου διδασκαλίας με την επιλογή των καλύτερων Πανεπιστημιακών δασκάλων και τη βοήθεια διάφορων εποπτικών μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο διαδίκτυο και τα οποία, για διάφορους λόγους, δεν είναι διαθέσιμα σε πολλές αίθουσες διδασκαλίας.

η) Επειδή με το προτεινόμενο σύστημα επιλογής θα επιλέγονται όσοι έχουν περάσει επιτυχώς όλα τα μαθήματα του πρώτου έτους, θα μειωθεί δραστικά η καθόλου κολακευτική κατάσταση των Ελληνικών ΑΕΙ με τους περισσότερους των φοιτητών, και ιδιαίτερα τους Αετείς, να παραμελούν λίγο ή πολύ τις σπουδές των και να μεταφέρουν μαθήματα στα επόμενα έτη με αρκετά ανεπιθύμητα επακόλουθα (παράταση του συνολικού χρόνου σπουδών με αποτέλεσμα και την οικογενειακή και κρατική οικονομική επιβάρυνση, κατακερματισμός και ελαχιστοποίηση της διαδικασίας μάθησης και κατάρτισης, κλπ).

θ) Με μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να λυθεί και το πρόβλημα της καθιέρωσης δυο κύκλων πανεπιστημιακών σπουδών, ενός τριετούς αρχικά και ενός διετούς στη συνέχεια. Καλύπτοντας το Α έτος σπουδών με τον προτεινόμενο τρόπο, θα μπορούσαν τα επόμενα τρία έτη (για τα τμήματα τετραετούς τώρα φοίτησης τουλάχιστον) να θεωρηθούν πως αποτελούν τον τριετή κύκλο.

Πρόσθετες προτάσεις και παρατηρήσεις

Ένα τέτοιο σύστημα επιλογής θα μπορούσε να δοκιμαστεί με το να εφαρμοστεί για ένα ποσοστό θέσεων σε μερικά ή όλα τα ΑΕΙ, έστω και για ένα μεταβατικό διάστημα αρχικά και κατόπιν, αν αποδειχτεί ότι είναι λειτουργικό, να καθιερωθεί είτε ως το μοναδικό ή παράλληλα με το τρέχον σύστημα επιλογής ή όποιο άλλο παρεμφερούς μορφής αποφασιστεί. Μια τέτοια ρύθμιση θα δίνει και τη δυνατότητα στους υποψήφιους να διαλέγουν οι ίδιοι με ποιο τρόπο θέλουν να εισαχθούν στα ΑΕΙ, αυτόν που με διάφορες παραλλαγές εδώ και δεκαετίες έχει ακυρώσει εν πολλοίς τους εκπαιδευτικούς σκοπούς του Λυκείου, έχει κάνει μίζερη τη ζωή δυο γενεών αποφοίτων του και έχει επιβαρύνει τα οικονομικά εκατομμυρίων οικογενειών, ή τον προτεινόμενο.

Αυτή η διαδικασία εκπαίδευσης και επιλογής μπορεί να εφαρμοστεί και αν επιλεγεί ένα προκαταρκτικό έτος σπουδών για την εισαγωγή στα ΑΕΙ (και ΤΕΙ τότε). Επειδή, στην περίπτωση αυτή, το επίπεδο της διδακτέας ύλης θα είναι χαμηλότερο του πρώτου πανεπιστημιακού έτους, τα μαθήματα θα μπορούσαν να διδαχτούν από επιλεγμένους καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης. Και στην περίπτωση αυτή ισχύουν, με κάποιες προσαρμογές, οι ως άνω προτάσεις 1 έως 5, εξακολουθούν δε να υφίστανται και εκ των προαναφερθέντων πλεονεκτημάτων τα (α), (β), (ε), (στ) και (ζ).

Μέσω του διαδικτύου επίσης πρέπει να γίνεται ενημέρωση (με συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης ή άλλες μορφές παρουσίασης) για το περιεχόμενο των σπουδών, τα αντικείμενα και τις προοπτικές απασχόλησης για τους αποφοίτους των Τμημάτων των ΑΕΙ και ΤΕΙ.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αυτά μπορούν και πρέπει να γίνουν από τώρα, ασχέτως με την οιαδήποτε αλλαγή στον τρόπο πρόσβασης στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Αντί του μαθήματος του Επαγγελματικού Προσανατολισμού, που διδάσκεται στο Λύκειο από έναν άνθρωπο, σε μια αίθουσα και μέσα από ένα βιβλίο, το τι είναι και τι γνώσεις, δεξιότητες και χρόνο εκπαίδευσης απαιτεί το κάθε επάγγελμα μπορεί να διδαχτεί πολύ καλύτερα μέσα στους χώρους εργασίας και από αυτούς που το εξασκούν. Μέσα από το διαδίκτυο μπορεί να δει και να ακούσει κανείς εκπροσώπους από όλα τα επαγγέλματα, τους περισσότερους μάλιστα και στους χώρους της εργασίας των. Έτσι οι μαθητές θα μπορούν να αποκτήσουν έγκαιρα, αρκετά πριν αποφοιτήσουν από το Λύκειο, μια αρκετά ικανοποιητική εικόνα για τη φύση, τις απαιτήσεις και τις προοπτικές των διάφορων επαγγελμάτων.

Όσον αφορά το θέμα της παραπαιδείας δεν είναι σαφές τι εξελίξεις θα υπάρξουν. Το πιθανότερο, αν επιλεγεί η πρώτη πρόταση, να μειωθεί (και ο αριθμός των μαθητών ή/και ο χρόνος που θα παρακολουθούν φροντιστηριακά μαθήματα). Πιθανότατα να υπάρξει και εμπλοκή Πανεπιστημιακών. Αν επιλεγεί το προκαταρκτικό έτος σπουδών, δε νομίζομε πως θα μειωθούν αισθητά. Αν όμως υπάρξει σημαντική μείωση της ζήτησης για φροντιστηριακή υποστήριξη, θα πρέπει η πολιτεία να εξετάσει πώς θα αντιμετωπιστεί το μέγα πρόβλημα της εργασίας των πολλών δεκάδων χιλιάδων απασχολούμενων στην παραπαιδεία (έχοντας αυτό ως κύριο έργο ή ως συμπληρωματικό του εισοδήματός των στην περίπτωση των διορισμένων εκπαιδευτικών). Δυστυχώς στις συζητήσεις για το πρόβλημα της παραπαιδείας η επισήμανση αυτής της παραμέτρου σπάνια γίνεται, δε μπορεί όμως ούτε αυτό το πρόβλημα να χρησιμοποιηθεί ως αντεπιχείρημα κατά της συγκεκριμένης πρότασης.

Περικλής Τσέκερης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

(tsekeris@uoi.gr)

Γιάννης Δημολιάτης, Επίκουρος Καθηγητής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Θαῦμα…μυστήριο κραυγῆς ἐν ἡσυχίᾳ τελούμενο

Προηγούμενος Βασίλειος Ἰβηρίτης

Ὁμιλία στὸν κατανυκτικὸ ἑσπερινὸ τὴν Α΄ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν στὴ Δράμα

8-3-2009

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΩΝ ΤΟΠΟΣ)

Τὸ κεντρικὸ πρόσωπο τῆς ἑορτῆς σήμερα εἶναι ἡ Παναγία, ἡ Παρθένος καὶ Θεοτόκος. Καὶ νομίζω, ὅτι ἦταν χαρακτηριστικὸ καὶ στοὺς χαιρετισμοὺς ποὺ περάσαμε, εκεῖνο ποὺ ἐλέγχθη ποὺ τὸ ἀκοῦς κάθε φορὰ καὶ τὸ νιώθεις σὰν νὰ τὸ ἀκοῦς πρώτη φορά. Τὸ Ἄγγελος πρωτοστάτης οὐρανόθεν ἐπέμφθη εἰπεῖν τῃ Θεοτόκῳ τὸ Χαῖρε. Μιὰ ἄγνωστη κόρη, ταπεινὴ δέχεται ἕνα Χαῖρε. Καὶ μὲ τὸν χαιρετισμὸ αὐτὸ σὺν τῇ ἀσωμάτῳ φωνὴ σωματούμενον Σε θεωρῶν Κύριε. Ἀρχίζει νὰ σωματοῦται ὁ Θεός ὁ Λόγος. Καὶ γίνεται αὐτὸ τὸ Θαῦμα. Καὶ ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ χῶμα καὶ τώρα ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς σαρκοῦται διὰ τῶν ἀγνῶν αἱμάτων τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Τὸ θέμα τώρα εἶναι ὅτι ἐμεὶς δὲν εἴμαστε ἔξω ἀπὸ τὴν Θεοτόκο καὶ παρακολουθοῦμε ἀπὸ αὐτὴ τὸ μεγαλεῖο ἤ τὴν δόξα της. Ἀλλὰ μέσα στὴν Ἐκκλησία, μᾶς δίνεται ἡ δυνατότητα ὁ καθένας νὰ γίνει Θεοτόκος κατὰ χάριν. Ὁ καθένας νὰ δεχτεῖ μέσα του αὐτὴ τὴν ἀγαλλίαση. Ὁ καθένας νὰ γίνει Θεὸς κατὰ χάριν. Αὐτό τὸ θαῦμα εἶναι τόσο μεγάλο. Ὅπως λέει ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος ὑπάρχουν τρία μυστήρια κραυγῆς, τὰ ὁποῖα ἐν ἡσυχίᾳ Θεοῦ ἐπράχθησαν καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ Παρθενία τῆς Μαρίας, ὁ Τόκος αὐτῆς καὶ ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου. Ὑπάρχουν λοιπὸν μυστήρια κραυγῆς τὰ ὁποῖα πράττονται ἐν σιγῇ. Καὶ τὸ μυστήριο κραυγῆς, τὸ ὁποῖο πράττεται ἐν σιγῇ, εἶναι ὅτι ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος καὶ ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γίνει Θεός.

Κοιτᾶχτε δὲν θέλω νὰ σας μιλῶ, γιατὶ ἄν ἀκούγεται κάτι ἐξωτερικὸ εἶναι ψεύτικο. Τὸ θέμα εἶναι ὅτι κάθε ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἔχει τὴν πνοὴ τοῦ Θεοῦ μέσα του μπορεῖ νὰ γίνει κατὰ χάριν Θεός. Αὐτὴ εἶναι μεγάλη ἐπανάσταση. Καὶ αὐτὸ ποὺ λέει ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος πάλι κάπου: Τὰ πάντα συνεκινεῖτο διὰ τὸ μελετᾶσθαι θανάτου κατάργησιν. Ὁπότε ζοῦμε, γεννιόμαστε, ἀγωνιζόμαστε, ἀναπνέουμε, θέλουμε νὰ ζήσουμε. Στὸ τέλος ὅμως βλέπουμε ὅτι ἡ ζωὴ εἶναι πάρα πολὺ σύντομη. Καὶ λέμε γιατὶ αὐτό; Καὶ τὸ θέμα τώρα εἶναι ὅτι μέσα στὴν Ἐκκλησία καταργεῖται ὁ θάνατος. Καταργεῖται ὁ θάνατος διὰ τοῦ θανάτου. Γι’ αὐτὸ βλέπετε ὅτι δὲν ἤθελε ὁ Κύριος νὰ κάνει θαύματα ψεύτικα, ἀλλὰ ἤθελε νὰ κάνει τὸ ἕνα θαῦμα, νὰ καταργήσει τὸν θάνατο. Γι’ αὐτὸ πάλι ὅταν οἱ Γραμματεὶς καὶ οἱ Φαρισαῖοι τοῦ ἔλεγαν τοῦ Χριστοῦ εἰρωνευόμενοι: ἄλλους ἔσωσε ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι, καταβάτω ἀπὸ τοῦ Σταυροῦ καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ (Ματθ.27,42 Μαρκ. 15,32). Δὲν κατέβηκε ἀπὸ τὸν Σταυρό, γιὰ νὰ κάνει θαυματουργίες, ἀλλὰ κατέβηκε νεκρός καὶ νίκησε τὸ θάνατο διὰ τοῦ θανάτου. Ἐκεῖ πέρα κρινόμαστε.

Ὁ Θεὸς εἶναι φοβερός, ὄπως λέει ὁ Ἀββὰς Ἰσαάκ ὄχι γιὰ τὴ δύναμή του, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἀγάπη του. Καὶ εἶναι φοβερός, γιατὶ μας σέβεται πάρα πολύ. Αὐτὸ, ποὺ λέει: Ἰδοὺ ἔστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω, ἐάν τὶς μου ἀνοίξη, θὰ εἰσέλθω, θὰ δειπνήσω μαζί του (Ἀποκ. 3,20), ἐὰν δὲν μου ἀνοίξει θὰ φύγω δὲν θὰ σπάσω τὴν πόρτα Ἐγώ. Ὁπότε μπορεῖ νὰ μὴν βλέπουμε κάτι ἐξωτερικά, νὰ μὴν ἀκοῦμε κάτι ἐξωτερικά, ἀλλὰ τὶ γίνεται; Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶναι μέσα μας. Καὶ ταυτόχρονα ἐμεῖς σκοποῦμε τὴ χάρη τῆς Βασιλείας. Ὅλος ὁ ἀγῶνας τοῦ Κυρίου ἦταν αὐτὸς νὰ μας δώσει τὸ νέο μήνυμα τῆς ζωῆς. Καὶ νὰ μας ἐλευθερώσει ἀπὸ τὶς ψευτιές. Καὶ ἡ αἵρεση εἶναι ἡ ψευτιά, ἡ εὔκολη λύση, ποὺ κρατάει τὸν ἄνθρωπο δέσμιο στὴ φθορά. Καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ἕνα πράγμα, ἡ ἐπανάσταση τῆς ζωῆς. Ὅτι μπορεῖ ὀ ἄνθρωπος. Ποιός; Ὁ κάθε ἄνθρωπος, ὁ ἐλάχιστος νὰ γίνει Θεός κατὰ χάριν καὶ ἐδῶ πέρα εἶναι ποὺ δίδεται ὅλος ὁ ἀγώνας. Αὐτὸ εἶναι τὸ Εὐαγγελιο.

Οἱ εἰκονοκλάστες, οἱ αἱρετικοὶ, θέλανε νὰ καταργήσουν τὶς εἰκόνες, νὰ καταργήσουν τὴν τιμὴ πρὸς τὴν Παναγία, τὴν τιμὴ πρὸς τοὺς ἁγίους καὶ τὴ μοναχικὴ ζωή. Ἀλλὰ ἔτσι ἀποδυναμώνουν τὸ μυστήριο τῆς σωτηρίας, ἐνῶ ἀντίθετα μέσα στὴν Ἐκκλησία εἶναι ὁ ἄνθρωπος μεγάλος, γιατὶ ἀπολαμβάνει τὴ χάρι τῆς θεώσεως. Τώρα θὰ μου πεῖτε πὼς γίνεται αὐτό; Νὰ σας πῶ. Ἀγωνίζεται ὁ καθένας μας καὶ βάζουμε σχέδια πολλά. Πολλὲς φορὲς εἶναι τὰ σχέδια μας ἀνακατεμμένα καὶ μὲ ὄχι καὶ τόσο πνευματικὲς φροντίδες καὶ ἰδανικά. Καὶ τὸ θέμα εἶναι ὅτι σύντομα τελειώνουμε. Μέσα στὴν Ἐκκλησία αὐτὸ τὸ σύντομα τελειώνουμε καταργεῖται. Μιὰ στιγμὴ ὅταν πονᾶς νὰ κάνεις ὐπομονή. Καὶ μετὰ νοιώθουμε αὐτὸ ποὺ λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: ὅταν ἀσθενῶ τότε δυνατός εἰμί (Β΄Κορ.12,10). Καὶ ἡ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται (Β΄Κορ. 12,9). Καὶ ἰδοὺ ἔρχεται διὰ τοῦ Σταυροῦ χαρὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Καὶ ἐνῶ ὅπως εἶπε ὁ Κύριος οἱ Ἰουδαῖοι ζητούσαν σημεία καὶ οἱ Ἕλληνες σοφία, ἡμεῖς κηρύττομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον (Α΄Κορ. 1,23). Στὴ συνέχεια λέει: Καταργῶ τὴ σοφία τῶν σοφῶν καὶ τὴ σύνεσι τῶν συνετῶν. Καὶ τὰ μωρὰ τοῦ Θεοῦ εἶναι σοφότερα ἀπὸ τῶν σοφῶν καὶ τὰ ἀσθενὴ ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, τὰ ἀγενή, τὰ ἐξουθενημένα καὶ τὰ μὴ ὄντα ἵνα τὰ ὄντα καταργήσει (Α΄Κορ. 1,27) . Ὅταν λέει μὴ ὄντα, ἀνύπαρκτα, δὲν μπορεῖ νὰ πάμε παρακάτω. Καὶ λέει ὁ Ἀββάς Ἰσαάκ τὸ θέμα εἶναι νὰ φτάσει κανείς στὴν ταπείνωση, νὰ δώσει τὸν ἑαυτό του στὸν Θεό. Καὶ νὰ φτάσει νὰ εἶναι μὴν ἑαυτὸν εἶναι, σὰν ἀνύπαρκτος. Τότε τί γίνεται; Τότε εἶναι ἐλεύθερος. Εἰσέρχεται καὶ ἐξέρχεται καὶ νομὴν εὐρήσει (Ἰωαν. 10,9). Δὲν φοβᾶται τίποτα καὶ ταυτόχρονα δὲν εἶναι ἀπειλὴ γιὰ κανένα.

Γι’ αὐτὸ λέω τὸ ἑξῆς, πᾶμε μιὰ στιγμὴ νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὴν ζωή μας, νὰ φτιάξουμε τὰ προβλήματά μας μὲ λογική φθαρτή, ἡ ὁποῖα μας ὁδηγεῖ στὸ θάνατο. Ἡ Ἐκκλησία λέει ὄχι, δὲν εἶναι ἔτσι. Εἶναι πλασμένος ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὴν αἰωνιότητα ἀπὸ τώρα. Νὰ ἁγιάσει ψυχή τε καὶ σώματι καὶ ὁ Χριστὸς εἶναι ἁγιασμός τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων. Πῶς; Λέμε τὸ ἐξῆς, ὅπως ὁ Κύριος στὴ Γεθσημανὴ εἶπε τὸν λογισμό του: Πάτερ εἰ δυνατὸν παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο. Καὶ ἐν τέλει καταλήγει πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ, ἀλλ’ ὡς σύ. Γεννηθήτω τὸ θέλημά σου. (Ματθ. 26,39)»

Μιὰ στιγμὴ νιώθει κανείς, ὅτι γερνᾶ, ἀρρωσταίνει, χάνει δυνάμεις, μόλις καὶ ζεῖ. Ὁπότε λές τελείωσε ἡ ζωή μου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔτσι. Νὰ πεῖ κανείς δόξα τῷ Θεω γι’ αὐτὸ τὸ λίγο ποὺ μού ’δωσε, γιατὶ ἔζησα μιὰ στιγμή, ὄχι ἑκατὸ χρόνια. Καὶ τὰ ἑκατὸ χρόνια καὶ τὰ διακόσια εἶναι τὸ ἴδιο μὲ μιὰ στιγμή. Ὅταν αὐτὸ τὸ λίγο, τὸ δεχτῶ μὲ εὐγνωμοσύνη καὶ τὸ δώσω στο Θεὸ, αὐτὸ γίνεται αἰωνιότης.

Νὰ παραδεχτῶ, ὅτι εἶμαι ὁ τελευταῖος. Νὰ ἀκούσω τὸν λόγο τοῦ Μεσσία, ποὺ λέει τὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα: Ἐγὼ εἰμὶ σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Εὐχαριστῶ τὸν Θεό, ὄχι γιατὶ πέτυχα, ὄχι γιατὶ διέπρεψα, ὄχι γιατὶ ἀκούγεται τὸ ὄνομά μου, ἀλλὰ γιατὶ ἔζησα καί μιά στιγμὴ ἔγινα κοινωνὸς τοῦ μυστηρίου τῆς ζωῆς. Ὁ ἄνθρωπος ὅταν κάνει αὐτὴ τὴν κίνηση καὶ δώσει τὸν ἑαυτό του στὸ Θεό τότε γίνεται αὐτὸ τὸ μεγάλο θαῦμα. Καὶ τι γίνεται; Ἀνασταίνονται οἱ Ἅγιοι, αὐτοὶ ποὺ ἔχουμε σήμερα, ποὺ τοὺς τιμοῦμε.

Μόλις ἡ Θεοτόκος συνέλαβε, ἀνῆλθε πρὸς τὴν Ἐλισάβετ, τὴν συγγενή της, τὴν μητέρα τοῦ Προδρόμου. Καὶ εὐθὺς ἐπιγνών τὸ βρέφος τῆς Ἐλισάβετ, ὁ τίμιος Πρόδρομος, ποὺ εἶναι στὴ μήτρα τῆς μάνας του, ποὺ ἐπλησίασε ἡ Θεοτόκος, ἐσκίρτησε ἐν τῇ κοιλίᾳ (Λουκ. 1,41) καὶ ἄλμασιν ὡς ἄσμασιν ἐβόα πρὸς τῇ Θεοτόκῳ καὶ λέει ὅλους αὐτοὺς τοὺς στίχους στοὺς Χαιρετισμούς.

Ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸ ἀνάγνωσμα μᾶς λέει ὅτι τόσοι ἄνθρωποι ἐπρίσθησαν, ἐλιθάσθησαν, μαρτύρησαν (Ἑβρ. 11,37). Καὶ ἐνῶ τελειώθηκε ἡ πίστη τους, Πάντες τοῦτοι μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, δὲν πήραν τὸ πλήρωμα τῆς ἐπαγγελίας, τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ. Κρεῖττον τὶ προβλεψαμένου περὶ ἡμᾶς. Ὁ Θεὸς κάτι μεγάλο πρόβλεψε γιὰ μᾶς καὶ τὶ ἔγινε. Δὲν τοὺς ἔδωσε τὴν πλήρη ἀνταμοιβὴ τῆς χάριτος καὶ αὐτοὶ μᾶς περιμένουν. Αὐτοὶ ποὺ πέρασαν καὶ αὐτοὶ που ἔρχονται εἶναι μαζί μας.

Νιώθει κανείς, ὅτι ὅπως μιὰ στιγμή, στὸ σπιτι ἑνὸς χωριοῦ τῆς Ναζαρέτ, ἑνὸς χωριοῦ τῆς Παλαιστίνης βγῆκε ἕνας ἄγγελος καὶ λέει ἕνα χαίρετε καὶ συλλαμβάνει αὐτὴ ἡ ἄγνωστη χωριατοπούλα τὸν Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ συλλάβει τὴ χαρά, τὴ χαρά ποὺ νικᾶ τὸ θάνατο. Ὁπότε τότε λες ἐφόσον αὐτὸ γίνεται, ὅλα τ’ ἄλλα τοὺς τὰ χαρίζω. Ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἔχει αὐτὴ τὴ χάρη μέσα του τὰ βλέπει τὰ πράγματα διαφορετικά. Λέει ὁ Κύριος ὅτι ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν μοιάζει μὲ τὴ ζύμη, τὴ μικρή ποὺ ζημοῖ ὅλο τὸ φύραμα (Ματθ. 13,33), μοιάζει μὲ τὸν κόκκο σινάπεως, ποὺ εἶναι μικρότερος πάντων τῶν σπερμάτων καὶ ὅταν βλαστήσει γίνεται μείζων πάντων τῶν λαχάνων (Ματθ. 13,31).

Ταυτόχρονα ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὴ τὴν παρομοίωση, ὅτι ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν εἶναι κάτι ἐλάχιστο μὲ πολὺ δυναμισμὸ, τὸ ὁποῖο εἶναι μέσα στὸν ἄνθρωπο. (Ματθ. 3,47). Εἶναι ἡ σαγήνη, εἶναι τὸ δίχτυ ποὺ τὸ ἔριξε ὁ ψαράς στὴ θάλασσα καὶ ἔπιασε καλὰ ψάρια καὶ σαθρά. Ταυτόχρονα ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν μοιάζει σὰν τὸν ἀγρό ποὺ ὁ γεωργὸς ἔβαλε τὸ καλὸ σπέρμα καὶ ἐχθρὸς ἄνθρωπος μπῆκε καὶ ἔβαλε ζιζάνια καὶ λέει ὁ Κύριος ἀφῆστε τα (Ματθ. 13,37).

Ὅταν ἕνας ἔχει μέσα του τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὅταν ἔχει αὐτὴ τὴν ἡρεμία, ἔχει αὐτὴ τὴ βεβαιότητα ὅτι τὸ τίποτα ποὺ ἔζησε, τόλμησε νὰ τὸ δώσει στὸ Θεό, τότε κυκλοφορεῖ ἥρεμα. Εἶναι μέσα στὸν Παράδεισο. Ὅποιος ἔχει ἀπλὸ μάτι, φωτεινὸ μάτι, ὅλα εἶναι φωτεινά. Ὅποιος ἔχει πονηρὸ ὀφθαλμό, γι’ αὐτὸν ὅλο τὸ σῶμα εἶναι σκοτεινό. Καὶ λένε οἱ Πατέρες, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει νὰ γίνει ἕνας ὀφθαλμός, μια αἴσθηση. Καὶ λέει ὁ Κύριος ἐὰν τὶς μὴ γεννηθεῖ ἄνωθεν, οὐ δύναται ἰδεῖν τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ (Ἰωαν. 3,3-6).

Καὶ λέει ὁ Νικόδημος ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραήλ: «Μὰ τὶ γίνεται; Τότε πρέπει να μπεῖ κανεὶς πάλι στὴ μήτρα τῆς μητέρας του. Καὶ λέει πάλι ὁ Κύριος τὸ ἴδιο: Ἀμήν, ἀμὴν λέγω, ὅτι ἐὰν τὶς μὴ γεννηθεῖ ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ὅταν λέμε βλέπω στὴ γλῶσσα τῆς Ἐκκλησίας, σημαίνει ὅτι μπαίνω μέσα καὶ ἔχω μέσα μου τη Βασιλεία. Πρέπει νὰ γεννηθεῖ κανεὶς ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος. Λέει ὁ Κύριος, ὅτι τὸ Πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ καὶ δὲν ξέρεις ἀπὸ ποὺ ἔρχεται καὶ ποὺ πηγαίνει καὶ τέτοιος εἶναι καθένας ποὺ γεννιέται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα. Ἕνας ἄνθρωπος ταπεινός. Ὅπως ἡ Παρθένος σὲ ἕνα ἄγνωστο σπίτι, σὲ μια γωνιὰ δὲν ἀγανάκτησε, ἀλλὰ εἶπε: «Θεέ μου νὰ γίνει τὸ θέλημά σου», δέχτηκε αὐτὴ τὴ χάρη. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐλεύθερος. Δέχεται τὰ μηνύματα ὅλων τῶν Ἁγίων, αὐτῶν ποὺ πέρασαν καὶ αὐτῶν ποὺ θὰ ’ρθουν. Αὐτὸς ὁ ἄθρωπος εἶναι μια ἀκτινοβολία χαρᾶς. Γι’ αὐτὸ σας λέω, ὅταν ὁ ἄλλος μου λέει πές μου θαύματα. Δὲν θέλω νὰ πῶ ψευτιές. Νὰ σᾶς πῶ κάτι, τὸ Ὄρος εἶναι ἅγιο καὶ ἡ Ἐκκλησία ἁγία, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ πολλὲς ψευτιές.

Ἡ Ὀρθοδοξία ἀπὸ τὴν κακοδοξία ἀπέχει ἐλάχιστο καὶ τὸ ἐλάχιστο εἶναι μέγιστο. Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι ἀλήθεια, εἶναι ζωή, εἶναι ὁ Παράδεισος καὶ αὐτὸς ὁ Παράδεισος δίνεται ἀπὸ σήμερα στὸν ἄνθρωπο. Νομίζω, ὅτι ὅταν κάποιος ἀποκτήσει αὐτὲς τὶς αἰσθήσεις κυκλοφορεῖ διαφορετικὰ στὸν κόσμο, ἔχει μια ἄλλη δύναμη. Ὅλα του εἶναι εὐλογία καὶ ταυτόχρονα αὐτὸς εἶναι εὐλογία γιὰ ὅλους. Κανονικὰ ἐγώ δὲν ἔπρεπε νὰ μιλήσω, γιατὶ ὅλα αὐτὰ ποὺ ἀκούστηκαν σήμερα, ὅπως διαβάστηκαν καὶ ὅπως ψάλθηκαν εἶναι πράγματα ἅγια, ποὺ πρέπει κανείς νὰ ἡσυχάσει, νὰ τὰ ἀκούσει, νὰ τὰ δέχεται. Νὰ ἀφήσουμε τὴ λογικὴ τὴν ψεύτικη καὶ νὰ δεχτοῦμε αὐτὴ τὴ χάρη.

Τὶ σημαίνει Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν; Τὶ σημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος; Τὶ σημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς ἐνδιαφέρθηκε γιὰ τὸν κάθε ἕνα ἄνθρωπο τὸ γέρο, τὴ γριά, τὸν ἄχρηστο σὰν νὰ εἶναι μόνο αὐτὸς στὸν κόσμο. Ὅλος ὁ Θεὸς σὲ ἕναν ἄνθρωπο. Μόλις τὸ καταλάβει κανείς σταματᾶ μὲ δέος. Καὶ βλέπεις, ὅτι ξεπερνάμε αὐτὴ τὴν ἀνθρώπινη λογικὴ καὶ πάμε στὴ λογικὴ τῆς Θείας Λειτουργίας. Ἀντὶ γιὰ νὰ λέμε θὰ σὲ φάω γιὰ νὰ ζήσω, ἀκοῦμε αὐτὸ ποὺ λέει στὴ Θεία Λειτουργία ὁ Κύριος, στὴν καρδιὰ τῆς Θείας Λειτουργίας: Λάβετε φάγετε το σῶμα μου καὶ πίετε τὸ αἷμα μου. Τὸ σῶμα τὸ κλώμενον καὶ τὸ αἷμα τὸ ἐκχυνόμενον. Στὴ συνέχεια ὁ ἀγώνας εἶναι ὄχι νὰ σὲ φάω γιὰ νὰ ζήσω, ἀλλὰ εἰ δυνατόν, ἡ ὕπαρξίς μου νὰ γίνει τροφὴ φαγώσιμη καὶ ὑγρὸ πόσιμο ἀπὸ τὸν ἄλλο. Ὁπότε ὅταν ὁ ἄλλος τρέφεται, τότε τρέφομαι καὶ ἐγώ.

Εἴμαστε μέσα στὸ νέφος τῶν μαρτύρων, μέσα στὸ νέφος τῶν Ἁγίων, μέσα στὸ νέφος τῆς Θείας Χάριτος. Αὐτὸ ποὺ λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμακηνὸς: ἤδη εἶμαι ἔμπλεος τῆς Θείας Χάριτος. Καὶ χρειάζεται ἐμεὶς νὰ ἡσυχάσουμε καὶ νὰ ἀποκτήσουμε αἰσθήσεις. Νὰ γίνουμε ὅλοι μια αἴσθηση καὶ νὰ νιώθουμε αὐτὴ τὴν παρουσία. Καὶ στὸ τέλος νὰ τὰ ἀφήσουμε ὅλα στὸ Θεό. Οἱ μεγάλοι, οἱ μέγιστοι εἶναι οἱ μικροί, οἱ ἐλάχιστοι, οἱ τολμηροὶ τῆς πίστεως. Αὐτοὶ ποὺ τόλμησαν αὐτὸ τὸ λίγο ποὺ ἔχουν νὰ τὸ δώσουν Χριστῷ τῷ Θεῷ. Καὶ τότε πήραν τὸ πᾶν.

Θυμᾶμαι μια γριὰ Μικρασιάτισσα ποὺ ἔπλενε ροῦχα. Στὸ τέλος εἶχε ἀδυνατίσει τόσο πολύ. Δὲν εἶχε κανένα παιδί, κανένα ἐγγόνι, καμία περιουσία. Καὶ θυμᾶμαι μια φράση ποὺ εἶχε πεῖ σὲ μια συζήτηση: Ἄνθρωπο μὲ εἶπαν καὶ μένα. Δὲν ἔχω τίποτα ἄλλο εἶμαι μόνο ἄνθρωπος. Ἀλλὰ σας λέω δὲν ὑπάρχει τίποτα μεγαλύτερο πράγμα ἀπὸ τὸ νὰ εἶναι κανεὶς ἄνθρωπος. Καὶ να’χει τὴ δυνατότητα μέσα στὴν Ἐκκλησία νὰ γίνει Θεάνθρωπος. Κὶ ἄν κοιτάξει ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τὰ πράγματα εἶναι ὡραῖα , ἀλλὰ εἶναι ἀνοησίες. Ἄν πάω μὲ τὴ γροθιά μου νὰ διορθώσω τὸν ἄλλο, μὲ τὸ μυαλό μου νὰ στήσω συστήματα, αὐτὰ θὰ πέσουν σὰν χάρτινοι πύργοι. Καὶ τὰ εἴδαμε. Ἄν τυχόν, πάω σὲ ἄλλη λογική, μὲ ἄλλη δύναμη, ἄλλη οἰκονομία. Μια στιγμὴ χωρὶς νὰ τὸ καταλάβω, πὼς ἔγινε διαλύθηκε τὸ πᾶν. Ἄν τυχόν ζήσω μέσα στὴν Ἐκκλησία μὲ δέος, μὲ προσοχή καὶ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὸν Θεό, γιατὶ μου ’δωσε ἐλάχιστη ζωὴ καὶ τὴ δίδω σ’ Αὐτόν, τότε μπαίνω στὴν αἰωνιότητα. Λέει ὁ Κύριος: μικρὸν καὶ ὁ κόσμος οὐκέτι θεωρεῖν ἡμεῖς θεωρεῖτε με, ὅτι οὐκέτι ζῶ καὶ ἡμεῖς ζῆτε (Ματθ. 16,16). Ἡ ζωὴ εἶναι τὸ φως τῶν ἀνθρώπων. Ὅταν ἀπὸ τῶρα νιώθει κανείς ὅτι δίδοντας τὸ τίποτα ποὺ ἔχει Χριστῷ τῷ Θεῷ δέχεται τὸ πᾶν. Τότε τὶ γίνεται; Σιωπᾶ. Καὶ διὰ τῆς σιωπῆς διδάσκει ὅλους. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀκατανόητα σὲ ἕνα χῶρο ποὺ ὀσμίζεται τὴν ἀνθρώπινη λογική. Ἡ ἀνθρώπινη λογικὴ εἶναι πολὺ στενή καὶ δὲ μπορεῖ νὰ προσφέρι στὸν ἄνθρωπο, αὐτὰ ποὺ ὁ ἄνθρωπς ἐπιθυμεῖ. Ἐνῶ ἐδὼ προσφέρουν τὰ ὑπὲρ φύσιν καὶ αἴσθησιν.

Εἶναι μεγάλη τιμὴ τὸ ὅτι εἴμαστε Ὀρθοδοξοι. Θα ΄θελα νὰ πῶ καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὅτι εἴμαστε Ἕλληνες. Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ λέω σοβινιστικά. Ἔχουμε ἔνα χρέος. Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ἀστείοι. Αὐτὰ τὰ ἀστεία ποὺ γίνονται καὶ βασανίζουν τὸν κόσμο, δὲν θὰ τὰ ἀντιμετωπίσουμε μὲ ἀστεῖο τρόπο. Θὰ τὰ ἀντιμετωπίσουμε μὲ τὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας. Μὲ τὸ νὰ γίνει ὁ καθένας αὐτὸ ποὺ εἶναι νὰ γίνει.

Στὴ συνέχεια ἐπαινῶ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ἐν σαρκὶ ἐπαινῶ τὴν ἐπαρχία, γιατὶ λέω κὶ ἐμείς πήραμε τὰ βουνά. Ἡ ἐπαρχία σοῦ δίνει τὴ δυνατότητα νὰ ἡσυχάσεις, να ζεῖς τὸ φιλοσοφο βίο.

Ὁπότε πρέπει αὐτὸ ποὺ ἔχουμε νὰ τὸ δώσουμε Χριστῷ τῷ Θεῷ. Τότε ὅλη μας ἡ ζωὴ θὰ γίνει εὐχαριστία. Καὶ νὰ σᾶς πῶ τὸ ἀνέκφραστο, ὅτι στὸ τέλος θὰ εὐχαριστήσουμε πιὸ πολὺ γιὰ τὰ βάσανα καὶ τὰ γεγονότα ποὺ μᾶς σφάξανε, γιατὶ διὰ τοῦ Σταυροῦ ἔρχεται χαρὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Αὐτὸ ποὺ ἔχουμε νὰ κάνουμε εἶναι νὰ εἴμαστε ταπεινοί, ἥσυχοι καὶ νὰ κάνουμε αὐτὸ ποὺ λέγεται διαρκῶς στὴν Ἐκκλησία: Τῆς Παναγίας Ἀχράντου, Ὑπερευλογημένης, Ἐνδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ Ἁειπαρθένου Μαρίας μετὰ πάντων τῶν Ἁγίων μνημονεύσαντες ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους καὶ πᾶσαν τὴ ζωὴν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα.

Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

Συνέχεια ἀπό τό "Ἀρχαγγέλων τόπος"

Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔχουμε τή θεολογική τοποθέτηση ὅτι, ὁ Πανάγαθος Πατέρας ὅλων τῶν ἀνθρώπων προικίζει μέ τά ἴδια προσόντα ὅλους τούς ἀνθρώπους. Δίνει σέ ὅλους τό αὐτεξούσιο, τήν ἐλευθερία, δίνει τά ψυχικά, τά σωματικά καί τά πνευματικά χαρίσματα, δίνει τίς δυνατότητες -πάντοτε μέσα σέ κάποιο περιβαλλοντικό πλαίσιο, σέ κάποια χωροχρο νική συντεταγμένη- δίνει τίς προϋποθέσεις στόν ἄνθρωπο νά ὑπάρξει καί νά λειτουρ γήσει τήν ὕπαρξή του, τήν προσωπικότητά του, μέ αὐτεξουσιότητα καί ἐλευθερία.

Ὁ ἕνας λοιπόν υἱός παίρνει τήν περιουσία του καί φεύγει μακριά καί ἐκεῖ τήν διασκορπίζει μέ ζωή ἄσωτη, σπάταλη, ἁμαρτωλή.

Δέν μᾶς λέει ἡ παραβολή τί ἔκανε ὁ πρεσβύτερος, ἀλλά ἀπό τήν ἐξέληξι τῆς διηγήσεως εἶναι σαφές ὅτι, ἐφόσον τοῦ ἐδόθη ἡ περιουσία τήν πῆρε, ἀλλά δέν θέλησε νά ἀποχωριστεῖ ἀπό τόν Πατέρα. Κράτησε ὁ δεύτερος υἱός τήν θέση πού εἶχε στήν οἰκογένεια καί νομιμόφρων, ὑποταγμένος, ἐργατικός καί ἐπιμελής συνέχισε νά ζεῖ μέ τόν Πατέρα στό ἴδιο σπιτικό.

'Ενῶ ὅμως φαίνεται ἀπό τήν παραβολή ὅτι ὁ νεώτερος υἱός φεύγει καί χωρίζεται ἀπό τόν Πατέρα, ὁ πρεσβύτερος Υἱός δημιουργεῖ ἕναν ἄλλο χωρισμό πού δέν φαίνεται.

Ὁ Πατέρας παράλληλα δείχνει πώς ζεῖ τόν πόνο τοῦ χωρισμοῦ τοῦ νεώτερου υἱοῦ, πώς πονάει, ἐνδιαφέρεται καί προσδοκᾶ τήν ἐπιστροφή του.

Ὁ πρεσβύτερος υἱός, ὅπως διαφαίνεται στή συμπεριφορά του στό τέλος τῆς παραβολῆς, ἀπορρίπτει τόν νεώτερο υἱό. Ἀπορρίπτει τόν ἀδελφό του, τόν ξεχνάει. Ἀρχίζει νά διαφοροποιεῖ τήν συμπεριφορά του ἔναντι τοῦ ἀδελφοῦ του. Δέν συμβαδίζει μέ τόν Πατέρα στά αἰσθήματα, στό σεβασμό τῆς προσωπικότητας, στήν ἀγάπη. Κι αὐτός ὁ χωρισμός δέν φαίνεται. Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη μορφή τῆς κρυφῆς ἀσωτείας.

Εἶναι ἀσωτεία τό ὅτι ὁ πρεσβύτερος υἱός δέν τρέφει τά αἰσθήματα, τή σκέψη, τά φρονήματα, τή λαχτάρα, τήν ἀγωνία, τήν ἀγάπη γιά τόν ἀδελφό του. Ὅλα αὐτά δηλαδή πού τρέφει ὁ Πατέρας γιά τό νεώτερο παιδί Του.

Ὁ ἄνθρωπος χωρίς τό Θεό ἀρχίζει νά ζεῖ τή ζωή του, νά ὑπάρχει γιά τήν ἡδονή. 'Εξαχρειώνεται καί βάζει τόν ἑαυτό του στήν κατάσταση τοῦ ὑποβαθμισμένου ὄντος, ἀκόμα πιό κάτω καί ἀπό τά ζῶα. Δέν ἔχει τή δυνατότητα νά φάει οὔτε τήν τροφή τῶν ζώων πού βόσκει.Ὅλα αὐτά εἶναι συμβολικά καί φανερώνουν ἀκριβῶς ὅτι ὁ ἄνθρωπος πού κυνηγάει τήν ἡδονή εὐτελίζεται, μειώνεται διαρκῶς μέχρι πού ἄν δέν μετανοήσει καταστρέφεται.

«Δαπανήσαντος δέ αὐτοῦ τά πάντα... οὐδείς ἐδίδου αὐτῷ...». Μέχρι ἐδῶ διαγράφεται σ' αὐτούς τούς στίχους ὅλη ἡ ἐξαχρείωση τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας, ἡ ὁποία θέλει νά ζήσει μακριά ἀπό τό Θεό, μέ τήν σπατάλη τῶν χαρισμάτων, σέ μιά «φιλία» μέ τούς ἀνθρώπους. Φιλία πού δέν εἶναι τίποτα ἄλλο παρά παράχρηση ἤ κατάκριση τοῦ ἑνός ἀπό τόν ἄλλο. Αὐτή ἡ φιλία δέν εἶναι βοηθητική, εὐφρόσυνη. Προκαλεῖ εὐχαρίστηση στά αἰσθητήρια, ἀλλά δέν εὐφραίνει πνευματικά, δέν παραμένει μετά ἀπό αὐτές τίς παραχρήσεις καί καταχρήσεις, δέν ἀφήνει τίποτα πού νά γεμίζει τόν ἄνθρωπο.

Ὁ πρεσβύτερος υἱός φαίνεται - ἀπό τήν εἰκόνα πού μᾶς δίδεται στό τέλος - ὅτι εἶναι ἄνθρωπος τοῦ μόχθου, τῆς νομιμότητας, τῆς ὑποταγῆς στό Θεό. Διατηρεῖ ἐπίσης μέσα του τήν ἐπιθυμία τῆς ἀπολαύσεως, τὴς εὐφροσύνης, ἀλλά δέν τήν φανερώνει. Δέν τήν ἀνακοι νώνει. Δέν τήν διεκδικεῖ. Δέν ζητάει τίποτα ἀπό τόν Πατέρα. Τήν στερεῖται φαινομενκά ἑκουσίως, ἀλλά μέσα του τήν κρατάει ὁλοζώντανη. Εἶναι κάτι πού τό ζῆ ἔξω ἀπό τή σχέση Του μέ τόν Πατέρα.'Εδῶ διαφαίνεται μιά ἄλλη πλευρά τῆς ἀσωτείας.

Εναι «ἀσωτεία» τό νά κρατᾶμε ἐπιθυμίες, θελήματα, δικαιώματα, σκέψεις, πού δέν τολμᾶμε νά ἀνακοινώσουμε στό Θεό Πατέρα, πού δέν μποροῦμε νά τά κάνουμε προσευχή.

Κι αὐτή ἡ ἀσωτεία εἶναι πολύ βαθιά μέσα μας, πού μᾶς ἐξαχρειώνει χωρίς νά τό καταλαβαίνουμε. Ἐνῶ ἡ ἄλλη πλευρά τοῦ νεώτερου υἱοῦ εἶναι τόσο φανερή καί κραυγαλέα.

Ὁ πρεσβύτερος υἱός ζῆ ἔντονα αὐτή τήν κατάσταση, «τοσαῦτα χρόνια δουλεύω σοι...» κι αὐτό φανερώνεται μέ τό λόγο του. Ὄχι μόνον λοιπόν ἔχει ζωντανή αὐτή τήν ἐπιθυμία, ἀλλά μέσα στήν ἀπομόνωσή του, μέσα στήν αὐτονόμησή του τήν κρυφή, κάνει αὐτή τήν ἐπιθυμία κριτήριο γιά νά ἀναπτύξει τήν ἐπιθετικότητα ἐναντίον τοῦ Θεοῦ Πατέρα, ὅταν ἀργότερα 'Εκεῖνος θά δείξει τή στοργή Του στόν νεώτερο Ἄσωτο υἱό πού ἐπιστρέφει.

π. Ἀντώνιος Ρωμαίος