Αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στές, οι κα­λύ­τε­ροι φί­λοι της Εκ­κλη­σί­ας!

 Σω­τή­ρης Μη­τρα­λέ­ξης

 

Επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη

 Ερευνητικός Εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Winchester

Δεν υ­πάρ­χει με­γα­λύ­τε­ρος σύμ­μα­χος της Εκ­κλη­σί­ας ό­σον α­φο­ρά στα θε­σμι­κά κε­κτη­μέ­να της α­πό τους σκλη­ρούς αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στές. Αυ­τό δεν εί­ναι τρό­πος του λέ­γειν ή ρη­το­ρι­κό πυ­ρο­τέ­χνη­μα: για τους λό­γους που θα ε­ξη­γή­σω ε­δώ, στην πρά­ξη η α­πο­κλει­στι­κή και μό­νη δύ­να­μη πλή­ρους υ­πο­στή­ρι­ξης του status quo δεν προ­έρ­χε­ται α­πό την δι­οι­κού­σα εκ­κλη­σί­α, τους πι­στούς, τους θε­ο­λό­γους ή τους ει­δι­κούς, αλ­λά α­πό τους μα­χη­τι­κούς αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στές, α­κρι­βώς λό­γω του μα­ξι­μα­λι­σμού τους.

Ο λό­γος που συμ­βαί­νει αυ­τό εί­ναι η έλ­λει­ψη ε­πα­φής του ελ­λα­δι­κού αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στι­κού λό­γου με τα πραγ­μα­το­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να--νο­μι­κά, οι­κο­νο­μι­κά, πε­ρι­ου­σια­κά, ο­τι­δή­πο­τε. Ο­πό­τε, ό­ταν έρ­θει η ώ­ρα να «με­τρη­θεί» η αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή θέ­ση ως προς την ε­φαρ­μο­σι­μό­τη­τά της και την ε­πα­φή της με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, αυ­τή κα­ταρ­ρέ­ει στις αν­τι­φά­σεις της--και, ελ­λεί­ψει κά­ποι­ου με­τρι­ο­πα­θέ­στε­ρου Plan B, έ­χον­τας α­δειά­σει α­φή­νει την α­πο­κλει­στι­κό­τη­τα του πε­δί­ου συ­ζή­τη­σης και του δη­μό­σιου λό­γου στην υ­πο­στή­ρι­ξη του status quo α­πό τους αν­θι­στά­με­νους στους αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στές. Ό­ταν η «αν­τί­θε­ση» α­πο­δει­κνύ­ε­ται προ­βλη­μα­τι­κή, αυ­τό που τε­λι­κά δι­και­ώ­νε­ται εί­ναι η «θέ­ση»...

Το θέ­μα των σχέ­σε­ων εκ­κλη­σί­ας-κρά­τους στην Ελ­λά­δα και το εν­δε­χό­με­νο χω­ρι­σμού τους α­πο­τε­λεί έ­να ζή­τη­μα στο ο­ποί­ο πε­ρισ­σεύ­ουν οι φω­νές και η πλει­ο­δο­σί­α σε υ­περ­βο­λές, ό­χι ό­μως και τα στοι­χεί­α, η ε­πί­γνω­ση και ε­πο­πτεί­α της κα­τά­στα­σης της κα­τά­στα­σης. Συ­στη­μα­τι­κά ε­γεί­ρε­ται α­πό ό,τι για την οι­κο­νο­μί­α της συ­ζή­τη­σης ο­νο­μά­ζου­με αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στι­κό μπλοκ έ­νας λό­γος, ο ο­ποί­ος:

Πρώ­τον, θε­ω­ρεί αυ­το­νό­η­το πως στην Ελ­λά­δα υ­πάρ­χει μί­α σκαν­δα­λώ­δης σχέ­ση εκ­κλη­σί­ας-κρά­τους, με α­κό­μα σκαν­δα­λω­δέ­στε­ρα προ­νό­μια, τα ο­ποί­α η εκ­κλη­σί­α λαμ­βά­νει α­πό το κρά­τος α­φ' ε­νός χω­ρίς αν­τα­πό­κρι­ση και α­φ' ε­τέ­ρου χω­ρίς κα­μί­α σχέ­ση με τα ευ­ρω­πα­ϊ­κά δε­δο­μέ­να. 

Δεύ­τε­ρον, θε­ω­ρεί πως η μι­σθο­δο­σί­α του κλή­ρου α­πό το κρά­τος εί­ναι α­πλώς και μό­νον έ­να μο­νο­με­ρές δώ­ρο, το ο­ποί­ο πα­ρέ­χει το κρά­τος στην εκ­κλη­σί­α εί­τε ού­τως ώ­στε να την έ­χει ως ι­δε­ο­λο­γι­κό σύμ­μα­χο εί­τε λό­γω της ψη­φο­φο­ρι­κής δυ­νά­με­ως που αυ­τή δι­α­θέ­τει. Αυ­τό το «δώ­ρο» δω­ρε­άν δό­θη­κε, δω­ρε­άν μπο­ρεί και να α­να­κλη­θεί, ό­πως θε­ω­ρούν αυ­το­νό­η­το.

Τρί­τον, θε­ω­ρεί πως αυ­τή τη στιγ­μή «η εκ­κλη­σί­α» (υ­πο­νο­εί­ται έ­νας α­νύ­παρ­κτος κεν­τρι­κός φο­ρέ­ας χω­ρίς κα­νέ­να αυ­το­δι­οί­κη­το και α­νε­ξαρ­τη­σί­α για κα­νέ­να συ­νι­στών μέ­ρος του) δι­α­θέ­τει μί­α κεν­τρι­κά ε­λέγ­ξι­μη ή ε­λεγ­χό­με­νη ου­ρα­νο­μή­κη, κτη­νώ­δη, α­πε­ρι­νό­η­τη πε­ρι­ου­σί­α, η ο­ποί­α εί­τε ή­δη γί­νε­ται εί­τε δύ­να­ται να γί­νει αν­τι­κεί­με­νο οι­κο­νο­μι­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης με α­σύλ­λη­πτα κέρ­δη. 

Τέ­ταρ­τον, θε­ω­ρεί πως η εκ­κλη­σί­α α­πο­λαμ­βά­νει φο­ρο­λο­γι­κή α­συ­λί­α. Δη­λα­δή εί­τε πως δε φο­ρο­λο­γεί­ται ε­παρ­κώς εί­τε, ό­πως οι πραγ­μα­τι­κά α­φε­λέ­στε­ροι τον αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στών πι­στεύ­ουν, ό­τι δεν φο­ρο­λο­γεί­ται κα­θό­λου! 

Ε­δώ έ­χουν ση­μα­σί­α και τα ε­ξής: α­φ' ε­νός η πε­ποί­θη­ση πως η εκ­κλη­σί­α εί­ναι έ­νας ε­νια­ίος ορ­γα­νι­σμός και θε­σμός με ε­νια­ία την οι­κο­νο­μι­κή, αλ­λά α­κό­μα και νο­μι­κή, δι­α­χεί­ρι­σή της, κα­θώς και το ό­τι η πε­ρι­ου­σί­α της εί­ναι κά­τι το ο­ποί­ο το κρά­τος μπο­ρεί να ρυθ­μί­σει κα­τά το δο­κούν, χω­ρίς η εκ­κλη­σί­α, δη­λα­δή τα πε­ρί­που 6700 εκ­κλη­σι­α­στι­κά νο­μι­κά πρό­σω­πα, να κα­το­χυ­ρώ­νε­ται α­πό το κα­θε­στώς κα­το­χυ­ρώ­σε­ως του δι­και­ώ­μα­τος στην πε­ρι­ου­σί­α το ο­ποί­ο α­φο­ρά ό­λα τα νο­μι­κά και φυ­σι­κά πρό­σω­πα στην Ελ­λά­δα αλ­λά και, εν τέ­λει, ο­που­δή­πο­τε. 

Πρώ­τα α­π' ό­λα, μό­νο το κεν­τρι­κό ΝΠΔΔ της Εκ­κλη­σί­ας πλή­ρω­σε πέ­ρυ­σι 3.436.438 ευ­ρώ φό­ρους, εκ των ο­ποί­ων για πλη­ρω­μή του ΕΝΦΙΑ 2.756.992,39 ευ­ρώ--μι­λά­με μό­νο για έ­να α­πό τα πε­ρί­που 6700 ΝΠΔΔ της Εκ­κλη­σί­ας, ε­νώ μό­νον ο συ­νο­λι­κός ΕΝΦΙΑ ό­λων των εκ­κλ. νο­μι­κών προ­σώ­πων ε­κτι­μά­ται υ­περ­βαί­νων τα 10.000.000 Ευ­ρώ.

Το πρό­βλη­μα με ό­λα αυ­τά τα ε­πι­χει­ρή­μα­τα και ό­λες αυ­τές τις θέ­σεις εί­ναι ό­τι πως τυγ­χά­νουν α­πο­λύ­τως λαν­θα­σμέ­νες, μη αν­τα­πο­κρι­νό­με­νες στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. «Α­πο­λύ­τως» ε­δώ δεν ση­μαί­νει πως τους λεί­πουν κά­ποι­ες καί­ρι­ες πλη­ρο­φο­ρί­ες ή λε­πτο­μέ­ρει­ες νο­μι­κών και οι­κο­νο­μι­κών στοι­χεί­ων. «Α­πο­λύ­τως» ση­μαί­νει πως δεν έ­χουν κα­μί­α σχέ­ση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα! 

Αυ­τό, βέ­βαι­α, τε­λι­κά εί­ναι έ­να πρό­βλη­μα που λει­τουρ­γεί ως μπού­με­ρανγκ. Δι­ό­τι ό­ταν έρ­θει η ώ­ρα μιας ό­χι πλέ­ον α­πλώς ρη­το­ρι­κής και δη­μο­σι­ο­γρα­φι­κής σύγ­κρου­σης αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στών και status quo, αλ­λά μιας δη­μό­σιας συ­ζή­τη­σης που σχε­τί­ζε­ται με έ­να πρα­κτι­κό πο­λι­τι­κό διά ταύ­τα, τό­τε το έ­ω­λο των ι­σχυ­ρι­σμών του αν­τι­κλη­ρι­κα­λι­στι­κού μπλοκ ση­μαί­νει και την ήτ­τα του, την νί­κη του status quo, α­φ' ης στιγ­μής τα ε­πι­χει­ρή­μα­τα και των δύ­ο πλευ­ρών θα με­τρη­θούν ό­χι ως προς το πά­θος τους, αλ­λά α­φ' ε­νός ως προς την ορ­θό­τη­τα τους και α­φ' ε­τέ­ρου ως προς την ε­φαρ­μο­σι­μό­τη­τα των λύ­σε­ων που προ­τεί­νουν. 

Για πα­ρά­δειγ­μα, ας ρί­ξου­με μια μα­τιά στην πιο πρό­σφα­τη α­πό τις α­φορ­μές αυ­τού του ση­μει­ώ­μα­τος, το άρ­θρο του κ. Προ­δρό­μου Νι­κο­λα­ΐ­δη, πο­λι­τι­κού ε­πι­στή­μο­νος-ε­πι­κοι­νω­νι­ο­λό­γου, με τον εύ­γλωτ­το τί­τλο Κάποιος επιτέλους να βάλει την Εκκλησία στη θέση της, γεμάτο με πυροτεχνήματα τύπου «Η Εκκλησία της Ελλάδος λειτουργεί σαν Ανώνυμη Εταιρία».

Σταχυολογώ: ο πολιτικός επιστήμων-επικοινωνιολόγος προβαίνει στον κτηνώδους αγνοίας ισχυρισμό ότι «Σήμερα, η συνολική εκκλησιαστική περιουσία ανέρχεται στο αστρονομικό ποσό του 1,3 εκατομμυρίου στρεμμάτων, για τα οποία προφανώς δε φορολογείται». Πρώτα απ' όλα, μόνο το κεντρικό ΝΠΔΔ της Εκκλησίας πλήρωσε πέρυσι 3.436.438 ευρώ φόρους, εκ των οποίων για πληρωμή του ΕΝΦΙΑ 2.756.992,39 ευρώ--μιλάμε μόνο για ένα από τα περίπου 6700 ΝΠΔΔ της Εκκλησίας, ενώ μόνον ο συνολικός ΕΝΦΙΑ όλων των εκκλ. νομικών προσώπων εκτιμάται υπερβαίνων τα 10.000.000 Ευρώ. Όμως, ο πολιτικός επιστήμων-επικοινωνιολόγος μας ενημερώνει πως για την εκκλησιαστική περιουσία η Εκκλησία «προφανώς δε φορολογείται». Τι σημασία έχουν τα στοιχεία, όταν υπάρχει το συναίσθημα;

Πέρυσι το κεντρικό ΝΠΔΔ της Εκκλησίας είχε ζημία/χρέος περίπου 2.000.000 Ευρώ (ΔΙΣ 2015). Όποιος θεωρεί ότι αυτό δεν μετακυλίεται στο φιλανθρωπικό έργο, είναι αφελής. Αλλά δε βαριέσαι; Αφού έχουν μίτρες με κλωστή χρυσωπού χρώματος, άρα έχουν λεφτά...

(Πέραν τούτου, εμφανίζεται ένας αριθμός, 1,3 εκ. στρέμματα. Τι είναι αυτό; Άθροισμα όλων των εκτάσεων όλων των εκκλ. ΝΠΔΔ; Που ανήκουν ακόμα στα εκκλ. ΝΠΔΔ; Εν τοις πράγμασι ή μόνο στα χαρτιά; Συμπεριλαμβάνονται άραγε στον αριθμό εκτάσεις που έχουν de facto, αν όχι και de jure, παραχωρηθεί στο Δημόσιο; Είναι όλες οι εκτάσεις εκμεταλλεύσιμες, ή μήπως πολλές έχουν καταστεί νομικά μη αξιοποιήσιμες με οποιονδήποτε τρόπο, απλά ονόματα σε χαρτιά; Και λοιπά, και λοιπά. Πετάμε αριθμούς στον γάμο του καραγκιόζη, και ό,τι γίνει.)

Πιο κάτω μας λέει ότι «τόσο η δευτεροβάθμια όσο και η Τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθοδηγούμενες από τα προστάγματα της Εκκλησίας της Ελλάδος, έχουν μείνει εξαιρετικά πίσω και αρκούνται στη θρησκευτική προπαγάνδα υπέρ της ορθοδοξίας». Με ποιόν τρόπο η τριτοβάθμια εκπαίδευση, δηλαδή τα Πανεπιστήμια, «αρκούνται στη θρησκευτική προπαγάνδα υπέρ της ορθοδοξίας»;!;!; [Αν ο πολιτικός επιστήμων-επικοινωνιολόγος αναφέρεται στις δύο ομολογιακές θεολογικές σχολές, τέτοιες υπάρχουν σε κάθε χώρα της Ευρώπης, χώρια που στην Ελλάδα τις ίδρυσε το κράτος σε σύγκρουση με την Εκκλησία (αφού ελέγχονταν και ελέγχονται από εκείνο)]. 

Ο αρθρογράφος αποφαίνεται: «Η Εκκλησία μάλιστα, αναλογουμένης της τεράστιας περιουσίας της, κάνει πολύ λιγότερα από όσα θα έπρεπε να κάνει.» Ποια και που είναι αυτή η περιουσία, η οποία βέβαια (α) να μην έχει εκχωρηθεί ήδη στο κράτος ή στους πολίτες, όπως έχει συμβεί με το 96% της εκκλ. περιουσίας από ιδρύσεως του ελλ. κράτους, (β) να μη χρησιμοποιείται ήδη ως δημόσιος χώρος/περιουσία καίτοι στα χαρτιά προσμετράται ακόμα ως εκκλησιαστική (νοσοκομεία, σχολεία, πλατείες κλπ), (γ) να μην εμποδίζει το κράτος συνειδητά και συστηματικά τη δυνατότητα εκμετάλλευσής της και (δ) να μην ανήκει σε κάποιο από τα περίπου 6700 μη-κεντρικά εκκλησιαστικά ΝΠΔΔ (ενορία τάδε που έχει ένα διαμέρισμα, με τα έσοδα του ενοικίου του οποίου πληρώνει το 1/3 του μηνιαίου ρεύματος του ναού, μονή δείνα που έχει δυο χωράφια και είναι το μόνο οικονομικό εισόδημά της, κλπ.) ή σε νομικά πρόσωπα που «η Εκκλησία» (δηλαδή η Αρχιεπισκοπή Αθηνών) δεν ελέγχει και δεν θα μπορούσε να ελέγξει με κανέναν νομικό, πολιτικό, οικονομικό ή εκκλησιαστικό τρόπο, όπως π.χ. τα χιλιετή μοναστήρια του Αγίου Όρους που έχουν το αυτοδιοίκητο και τέλος πάντων δεν ανήκουν στην Εκκλησία της Ελλάδος επ' ουδενί τρόπω.

« Η Κυβέρνηση [...] οφείλει να μετατρέψει το μάθημα των θρησκευτικών σε θρησκειολογία, όχι του χρόνου και αν, αλλά χθες» Αμιγές μάθημα «θρησκειολογίας» δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη, ενώ το νέο μάθημα, για το οποίο και ο καυγάς, είναι σαφώς ομολογιακό, όχι θρησκειολογικό. Άμα (άμα!) γνωρίζουμε το περιεχόμενο των λέξεων, τι ακριβώς προτείνεται εδώ και δη ως αυτονόητο, και με ποιά σοβαρότητα ή έλλειψη αυτής;

Ο κ. Νικολαΐδης γράφει, προς επίρρωσιν της στάσης του, πως «είναι συνειδητοποιημένα Χριστιανός Ορθόδοξος» (sic), δεν είναι όμως εξ ίσου συνειδητοποιημένος (δεν δείχνει την ίδια ευαισθησία) όσον αφορά στα πραγματολογικά στοιχεία--αυτό που εν συνόψει ονομάζουμε «πραγματικότητα». Βλέπουμε, λοιπόν, πως ένας-ένας οι ισχυρισμοί βασίζονται σε σκανδαλώδη άγνοια της κατάστασης, κάτι το σύνηθες σε άρθρα αυτού του κλίματος. Όσο τα άρθρα υφίστανται για να εξάπτουν τα πάθη και τα πλήθη, αυτό δεν βγαίνει στην επιφάνεια και απλώς «δημιουργείται κλίμα». Όταν όμως έρθει η ώρα να εφαρμοστούν, εμφανίζεται το αδιέξοδο: ότι όλα αυτά που λέγαμε ήταν αυτοσχεδιασμοί.

Ένα παράδειγμα που φέρνω συχνά είναι ο ισχυρισμός του κατέχοντος τότε υπουργική θέση Τάσου Κουράκη στο συνέδριο «Εκκλησία και Αριστερά», ότι στην Γερμανία μόνον οι πιστοί χρηματοδοτούν μέσω εκκλησιαστικού φόρου την εκκλησία τους και έτσι οι θρησκευτικές κοινότητες χρηματοδοτούνται μόνον από τους πιστούς και όχι από οποιονδήποτε φορολογούμενο, δηλαδή επί παραδείγματι τους αθέους ή τους ανήκοντες σε διαφορετική θρησκεία. Η πραγματικότητα βέβαια διαφέρει από αυτήν που ακούσαμε εξ υπουργικών χειλέων: ναι μεν υπάρχει ένας τέτοιος εκκλησιαστικός φόρος στη Γερμανία (Kirchensteuer), όμως αυτός είναι μόνο μία από τις παροχές που λαμβάνει η εκκλησία (στην συγκεκριμένη περίπτωση, η ρωμαιοκαθολική και ευαγγελική εκκλησία) από το κράτος, αφού τεράστια ποσά δίνονται με διάφορες αφορμές και για διάφορους λόγους στις εκκλησίες από τον κεντρικό κορβανά όλων των φορολογουμένων, και όχι μόνο των θρησκευόμενων--μόνο το κεντρικό ομοσπονδιακό κράτος της Γερμανίας δίνει περίπου πεντακόσια εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο στους ρωμαιοκαθολικούς και στους ευαγγελικούς, χώρια όλα τα υπόλοιπα. Και εκεί, βέβαια, αυτό λαμβάνει χώρα εν πολλοίς λόγω παρελθουσών απαλλοτριώσεων και γενικότερων υποχρεώσεων του κράτους προς την εκάστοτε εκκλησία και όχι, βέβαια, ως ένα δώρο κράτους προς την εκκλησία... Οπότε, όλοι οι φορολογούμενοι πληρώνουν, απλώς πέραν αυτών των παροχών υφίσταται και μια παραπάνω φορολογική παροχή μόνον από τους πιστούς. 

Το ζήτημα εδώ είναι πως μόλις μελετηθεί εγγύτερα το επιχείρημα ενός Τάσου Κουράκη, ενός υπουργού, μιας κυβέρνησης, ότι δήθεν στη Γερμανία μόνο οι πιστοί πληρώνουν τη θρησκευτική τους κοινότητα και όχι ο άσχετος με αυτήν φορολογούμενος, άρα μπορούμε να το πράξουμε και εδώ, το επιχείρημα καταρρέει και η ίδια η θέση, η οποία συνιστά εν ταυτώ και αντιπρόταση, καταρρέει μαζί του. Προσέρχονται λοιπόν οι αντικληρικαλιστές στον δημόσιο λόγο πάνοπλοι με σωρεία επιχειρημάτων, που όταν έρθει η ώρα να μετρηθούν αποδεικνύονται όχι λειψά, αλλά εντελώς ανυπόστατα--μισές αλήθειες, δηλαδή ολόκληρα ψεύδη.

Το μόνο αποτέλεσμα που έχει κάτι τέτοιο είναι ότι η συζήτηση που προσπαθούν να ανοίξουν δε γίνεται να προχωρήσει, πόσω δε μάλλον να τελεσφορήσει. Ο μόνος που ζημιώνεται είναι τα προτάγματα του αντικληρικαλιστικού μπλοκ. Το ίδιο συμβαίνει και όταν μια πολιτική ομάδα που εμφορείται από τέτοιες αντιλήψεις καταλαμβάνει την εξουσία. Με εντελώς αφελή σχήματα στις αποσκευές της, άσχετα με την πραγματικότητα, διαπιστώνει την πολυπλοκότητα αυτής και υπαναχωρεί πλήρως, μη έχοντας κάποιο πιο μετριοπαθές plan B. Τα μαξιμαλιστικά προτάγματα καταλήγουν να σημαίνουν στην πράξη την εξάλειψη κάθε πιθανού προτάγματος. 

Ας μη θεωρήσει ο αναγνώστης πως η κυβέρνηση ΣυΡιζΑ (δεν) κάνει ό,τι (δεν) κάνει στις σχέσεις εκκλησίας-κράτους είτε λόγω της συμμαχίας της με τους ΑΝΕΛ είτε λόγω του φόβου των ψήφων. Εντελώς απλά, οι άνθρωποι είχαν ένα σχήμα στο μυαλό τους, το οποίο αποδεικνύεται σιγά-σιγά ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όσοι έχουν ευήκοα ώτα για το τι συμβαίνει πίσω από τις κουρτίνες, θα έχουν σίγουρα διαπιστώσει τη βολιδοσκόπηση που επιχειρεί κατά καιρούς ο Αλέξης Τσίπρας για το ζήτημα της μισθοδοσίας του κλήρου, η οποία κάθε φορά προσκρούει όλο και βιαιότερα στην πολυπλοκότητα της οικονομικής και νομικής πραγματικότητας.

Έτσι, ο ισχυρότερος υπερασπιστής του status quo των σχέσων εκκλησίας-κράτους στο δημόσιο λόγο δεν είναι η διοικούσα εκκλησία, ούτε οι θρήσκοι, ούτε καν οι θεολόγοι ή οι ειδικοί επί των ζητημάτων. Αλλά το αντικληρικαλιστικό μπλοκ, το οποίο ηγεμονεύοντας στον δημόσιο λόγο με μαξιμαλιστικά επιχειρήματα και αιτούμενα καταλήγει, όταν έρθει η ώρα να μετρηθούμε, αρκούντως άδειο.

«Όλα αυτά ισχύουν για τον μαξιμαλιστικό, φωνακλάδικο αντικληρικαλισμό. Τι γίνεται με τις φωνές μεταρρύθμισης, οι οποίες λαμβάνουν υπ' όψη τους τα στοιχεία και την πραγματικότητα;» Ως ξεχωριστή «φυλή» στον δημόσιο λόγο και τις διεκδικήσεις του, δηλαδή όχι απλώς ως μεμονωμένα πρόσωπα, απλώς δεν υφίστανται! Ο λόγος είναι μάλλον προφανής: ο αντικληρικαλισμός είναι ένας φαντασιώδης αγώνας χειραφέτησης και αντίστασης βασισμένος στην αφήγηση μιας παντοδύναμης, σκοταδιστικής, σκανδαλωδώς προνομοιούχου ορθόδοξης Εκκλησίας. Εάν αυτή τελικά τυγχάνει δυνατή, αλλά όχι παντοδύναμη, συντηρητική, αλλά όχι σκοταδιστική, με ιδιαίτερη σχέση συνεργασίας, αλλά όχι σκανδαλωδώς προνομιούχος, τότε η όλη ιστορία χάνει το ενδιαφέρον της. Ο καημός είναι το μετάλλιο του αγωνιστή και το μεγαλείο της αντίστασης, οπότε αν αυτό εκλείπει ή εάν η ενασχόληση προϋποθέτει μελέτη και κάματο, πάμε γι' άλλα... Κάθε φορά που ακούγεται η κραυγή «Γίναμε Ιράν, είμαστε Τεχεράνη!», το status quo μπορεί να κοιμάται ήσυχο ότι κανείς δεν θα το προκαλέσει σε σοβαρή, άρα και επικίνδυνη, μονομαχία.

Από την Huffington Post

Το βαρύ προνόμιο της Δύσης - Οι άραβες κι οι Δυτικοί

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

Το βαρύ προνόμιο της Δύσης

(από το βιβλίο «H άνοδος της ασημαντότητας»).

Υπάρχει κάτι το οποίο αποτελεί την ιδιομορφία, τη μοναδικότητα και το βαρύ προνόμιο της Δύσης: πρόκειται γι' αυτή την κοινωνικο-ιστορική αλληλουχία που ξεκινά στην αρχαία Ελλάδα και αρχίζει ξανά, από το 11ο αιώνα και μετά, στη δυτική Ευρώπη. Αυτή είναι η μόνη στην οποία βλέπουμε να προβάλει ένα πρόταγμα ελευθερίας, ατομικής και συλλογικής αυτονομίας, κριτικής και αυτοκριτικής.

H πιο εντυπωσιακή επιβεβαίωση αυτού είναι ακριβώς ο λόγος ο οποίος καταγγέλλει τη Δύση. Διότι στη Δύση έχουμε τη δυνατότητα (τουλάχιστον ορισμένοι από εμάς) να καταγγέλλουμε τον ολοκληρωτισμό, την αποικιοκρατία, το δουλεμπόριο των Μαύρων, την εξόντωση των Ινδιάνων στην Αμερική. Όμως, δεν έχω δει τους απογόνους των Αζτέκων, των Ινδών ή των Κινέζων να κάνουν μια ανάλογη αυτοκριτική. Απεναντίας, βλέπω ότι ακόμη και σήμερα οι Ιάπωνες αρνούνται τις θηριωδίες που διέπραξαν κατά το B Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι Άραβες καταγγέλλουν συνεχώς ότι για όλα τα κακά που τους ταλαιπωρούν εξαθλίωση, έλλειψη δημοκρατίας, διακοπή της εξέλιξης του πολιτισμού τους κ.λπ. ευθύνεται η αποικιοκρατία την οποία υπέστησαν από τους Ευρωπαίους. Ωστόσο, η αποικιοκρατία σε αρκετές αραβικές χώρες διήρκεσε στη χειρότερη περίπτωση 130 χρόνια (αυτό συνέβη στην Αλγερία, 1830-1962). Όμως οι ίδιοι αυτοί Άραβες, πριν από την αποικιοκρατία των Ευρωπαίων, είχαν υποστεί για 5 αιώνες το ζυγό των Τούρκων. H τουρκική κυριαρχία στην εγγύς και τη Μέση Ανατολή αρχίζει τον 15ο αιώνα και τελειώνει το 1918.

Αλλά οι Άραβες και οι Τούρκοι κατακτητές τους, που ήταν ομόθρησκοί μουσουλμάνοι, δεν μιλούν ποτέ για την κυριαρχία αυτή. Πάντως, η εξέλιξη της αραβικής κουλτούρας σταμάτησε το 11ο με 12ο αιώνα, δηλαδή οκτώ αιώνες πριν καν να μπορεί να γίνει λόγος για την κατακτητική επέκταση της Δύσης. Εξάλλου και αυτή η ίδια η αραβική κουλτούρα βασίστηκε στις κατακτήσεις, την εξόντωση και τη λίγο έως πολύ βίαια επιβολή της ισλαμικής θρησκείας στους κατακτημένους πληθυσμούς. Στην Αίγυπτο το 550 μ.X. δεν υπήρχαν Άραβες, όπως δεν υπήρχαν Άραβες, τότε, στη Λιβύη, στην Αλγερία, στο Μαρόκο, στο Ιράκ. Οι Άραβες που βρίσκονται τώρα εκεί είναι απόγονοι των κατακτητών που κυρίευσαν αυτές τις χώρες και που επέβαλαν, με ή χωρίς βία, στους τοπικούς πληθυσμούς τη δική τους θρησκεία.

Δεν βλέπω όμως να γίνεται καμία κριτική αυτών των γεγονότων μέσα στο χώρο του αραβικού κόσμου. Κατά τον ίδιο τρόπο μιλάμε, βεβαίως, για το δουλεμπόριο των Μαύρων από τους Ευρωπαίους (16ος αιώνας και εντεύθεν), αλλά δεν μιλάμε ποτέ για το γεγονός ότι το δουλεμπόριο και η συστηματική υποδούλωση των Μαύρων στην Αφρική τα εγκαινίασαν Άραβες έμποροι (11ος-12ος αιώνας και εντεύθεν), με τη συνενοχή-συμμετοχή, όπως πάντα, βασιλιάδων και φυλάρχων. Επίσης, δεν μιλάμε για το γεγονός ότι η δουλεία δεν καταργήθηκε αυθόρμητα σε καμία ισλαμική χώρα και ότι σε κάποιες από αυτές η δουλεία ισχύει ακόμη και σήμερα. Δεν θέλω να πω με κανέναν τρόπο ότι όλα αυτά απαλείφουν τα εγκλήματα που διέπραξαν οι Δυτικοί. Λέω μόνον ότι η ιδιαιτερότητα του δυτικού πολιτισμού έγκειται ακριβώς στην ικανότητά του για αυτο-αμφισβήτηση και αυτοκριτική.

Στην ιστορία της Δύσης, όπως και σε όλες τις άλλες ιστορίες, υπάρχουν θηριωδίες και φρικαλεότητες. Αλλά, όμως, μόνον η Δύση δημιούργησε την ικανότητα για εσωτερική αμφισβήτηση των ίδιων των θεσμών και των ιδεών της εν ονόματι της λογικής συζήτησης μεταξύ των ανθρώπων, η οποία παραμένει ανοιχτή στο διηνεκές και δεν αναγνωρίζει έσχατο δόγμα.

Πηγή:Lifo

«Την Ελλάδα που Τον ακολουθεί, οραματίζομαι»

Το Σάββατο 1η Οκτωβρίου 2016 ο μουσικοσυνθέτης θα βρεθεί κάτω από την Ακρόπολη για μια συναυλία-κάλεσμα, για Μια προσευχή για την Ελλάδα, όπως είναι ο τίτλος της μουσικής του παράστασης.

Λίγο πριν ανέβει στη σκηνή του Ηρωδείου, ο Σταμάτης Σπανουδάκης μιλά στο in.gr για το περιεχόμενο και το νόημα της παράστασης αυτής, μιας συναυλίας που ήθελε να κάνει από καιρό, όπως ο ίδιος σημειώνει.

«Αυτή θα ‘ναι μία συναυλία, που από καιρό ήθελα να κάνω. Υπάρχουν κομμάτια μου που αγαπώ, αλλά ποτέ δεν έπαιξα ζωντανά. Θα ακουστούν με τον καλύτερο τρόπο και στον καλύτερο τόπο. Ο τίτλος «Μια προσευχή για την Ελλάδα», αλλά και η διάθεσή μου να είναι η μέρα αυτή ένα κάλεσμα ή μια επίκληση σ' Αυτόν πού όλα τα ελέγχει, με πάει μουσικά αλλού. Πιο μυστικά, πιο «Βυζαντινά», πιο τρυφερά και με πυξίδα που δείχνει στη γλυκιά προσευχή όλων μας. Ο Θεός δεν κοιτάζει τίποτα άλλο παρά μονάχα τις καρδιές μας. Ας είναι, λοιπόν, η δική μου και η δική σας κοντά Του εκείνη τη μέρα, με τη βοήθεια της μουσικής και των αγγέλων».

Την 1η Οκτωβρίου επιστρέφετε στη σκηνή του Ηρωδείου, προσκαλώντας το κοινό σε Μια προσευχή για την Ελλάδα, όπως είναι ο τίτλος της συναυλίας. Ποιο είναι το νόημα που κρύβεται πίσω από αυτόν, είναι μια επίκληση, μια προσευχή για την... «ηλιοποτισμένη» χώρα μας;

«Είχα πει: "σήμερα, ή παίρνεις τα όπλα, ή γονατίζεις και προσεύχεσαι". Είδαμε αυτά τα χρόνια ότι ο "εχθρός" αλλάζει συνέχεια πρόσωπα και ιδεολογίες. Εναντίον ποιου να πολεμήσεις; Σε ποιόν πολιτικό ή κόμμα να πιστέψεις; Σε ποιόν "φίλο" να βασιστείς; Ματαιότης, ματαιοτήτων. Παντού λόγια και ιδέες (ιδεολογίες δηλαδή) και μηδέν εις το ουσιαστικόν και εθνικόν πηλίκον.

»Για μένα, λοιπόν, και με τη λογική αλλά και με την πίστη μου, κυρίως η προσευχή, η επαφή με τον Χριστό και ο εσωτερικός αγώνας, πια, είναι η μόνη λύση. Το "νόημα", λοιπόν, της συναυλίας, είναι ακριβώς αυτό: «Μια προσευχή για την Ελλάδα». Για μένα και για όποιον θέλει και συμφωνεί. Όπως η πίστη δεν επιβάλλεται, έτσι, βεβαίως, ούτε οι τίτλοι συναυλιών και οι γνώμες των καλλιτεχνών. Όποιος θέλει, συμμετέχει, συμφωνεί και επαυξάνει».

Αναλογιζόμενοι τη συμβολική έννοια του τίτλου της συναυλίας σε συνάρτηση με την κατάσταση της πατρίδας μας και του λαού της, θα φτάναμε στο συμπέρασμα ότι προσευχόμαστε για ένα θαύμα πλέον που θα φέρει τη σωτηρία της «ασθενούς» Ελλάδας;

«Εμένα ρωτάτε και εγώ απαντώ. Ναι Αμήν και Ναι. Η Ελλάδα «ασθενεί» κυρίως στο πνεύμα της. Δευτερευόντως, στο σώμα της. Πνευματικός, λοιπόν, πρέπει να είναι και ο αγώνας και το γιατρικό. Χάσαμε την πίστη στον Χριστό, στην αδιάλειπτη συνέχεια και συνέπεια της ιστορίας μας και σε όσα μάς ένωναν. Γίναμε κακώς εννοούμενοι «προοδευτικοί», «Ευρωπαίοι», άνθρωποι της λογικής και όχι της ιερής τρέλας, της υπέρλογης πίστης και της άνευ όρων παλικαριάς. Και σαν τέτοιοι πληρώνουμε το οικονομικό τίμημα. Το πνευματικό τίμημα, που είναι και κατά τι ακριβότερο, αρνούμεθα να το δεχτούμε, πόσο μάλλον να το πληρώσουμε. Κρίμα, γιατί είναι το μόνο που έχει πραγματικό αποτέλεσμα».

Αντιλαμβανόμαστε ότι θα είναι μια ιδιαίτερη και τρυφερή βραδιά αυτή της 1ης Οκτωβρίου κάτω από τον Ακρόπολη, σε ένα χώρο μαγικό. Τι θα περιλαμβάνει αυτή η «Προσευχή» που θα λάβει χώρα στο Ηρώδειο;

«Μουσικές και στίχους που έχω κατά καιρούς γράψει για τον Χριστό, την Ελλάδα, τους αγαπημένους μου ήρωες. Βοηθούμενος από το κλαρίνο του Θανάση Βασιλόπουλου, το βιολί του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, την ορχήστρα εγχόρδων «Τάμαλο», την ροκ μπάντα μου, τις φωνές των πρωτοψαλτών Κώστα και Γιώργου Μπιλάλη, των «Άνεμος», την τετράφωνη χορωδία «Μελωδοι», αλλά και την παιδική του Σπύρου Λάμπρου».

Ως άνθρωπος έχετε μια ιδιαίτερη σχέση με τη χριστιανική θρησκεία και επικαλείστε σχεδόν σε κάθε κουβέντα και έργο σας το Θεό...

«Τον Χριστό πάντα επικαλούμαι, γιατί αυτός είναι το σημείον το αμφιλεγόμενον, αλλά και ο αληθινός Θεός. Η «θρησκεία» έπεται και υπάρχει μόνον αν ο Χριστός είναι αυτός που είπε, πράγμα για το οποίο και εσταυρώθη. Αλλά και ανεστήθη. Η σχέση μου είναι σχέση μικρού παιδιού, που, με αδέξια μπουσουλίσματα και βηματάκια, απλώνει τα χέρια του να αγγίξει το όνειρο, τον πατέρα, την αγάπη, την αληθινή ζωή. Καμιά φορά τα καταφέρνει για λίγο, μόνο λίγο. Στα πνευματικά θέματα όμως "είναι πολύ το λίγο"».

Οι κρίσιμες στιγμές που ζούμε δεν είναι μόνο φαινόμενο ελληνικό, αρκεί μια ματιά στα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Πώς θα χαρακτηρίζατε τις εποχές που ζούμε και τις μέρες που έρχονται;

«Αποκαλυπτικές. Δεν θα σας μιλήσω για προφητείες γερόντων (αλήθεια, όμως, σκεφτείτε πόσους Αγίους γέννησε η χώρα μας αυτόν τον αιώνα), αλλά για προφητείες που υπάρχουν για τους "τελευταίους καιρούς" στην ίδια την Βίβλο. Ένα ανοιχτό μυαλό, που πραγματικά ψάχνει, θα βρει όλα όσα συμβαίνουν, εκεί. Το "ευχάριστο" είναι ότι όλα αυτά γίνονται με έναν τελικό σκοπό, ετοιμασμένο από κάποιον που μας αγαπάει. Πάλι όμως προσκρούουμε στην πίστη, στο θαύμα».

Επιστρέφοντας στην «Ηλιοποτισμένη», το πρόσφατο δισκογραφικό έργο σας, το ερώτημά μου είναι τι είναι για εσάς η Ελλάδα;

«Ελλάδα είναι η μητέρα μου. Πατρίδα είναι ο πατέρας μου και Χριστός είναι ο φίλος κι αδελφός μου».

Υπάρχει συλλογικός στόχος πιστεύετε; Και επίσης, εσείς ποια Ελλάδα οραματίζεστε;

«Δεν υπάρχει. Και δεν θα υπάρξει ποτέ, Αυτό μας δείχνει και η ιστορία μας και η πίστη μας. Πάντα ο Ένας οδηγούσε και οι πολλοί ακολουθούσαν. Σήμερα ανθρωπίνως αυτός ο ένας είναι απών. Ο όντως Ένας, όμως, είναι αιώνια παρών και περιμένει με ανοιχτά χέρια. Την Ελλάδα που Τον ακολουθεί, οραματίζομαι».

Πηγή: in.gr