Η Εκ­κλη­σί­α δεν λει­τουρ­γεί με κο­σμι­κούς θε­σμούς

Αρ­χι­μαν­δρί­της Βα­σί­λει­ος Γον­τι­κά­κης 

προηγούμενος της Ιεράς Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους

 

Η Εκ­κλη­σί­α υ­πάρ­χει ως δια­ρκής θε­ο­φά­νεια. Ε­άν «ο ε­ω­ρα­κώς τον Υι­όν ε­ώ­ρα­κε τον Πα­τέ­ρα» και ο ε­ω­ρα­κώς τον θε­σμόν της Εκ­κλη­σί­ας ε­ώ­ρα­κε τον α­ο­ρά­τως μεθ  ἡ­μῶν όν­τα Θε­άν­θρω­πον Κύ­ριον και το Ά­γιον Πνεύ­μα.

      Δεν υ­πάρ­χει με άλ­λο τρό­πο η Εκ­κλη­σί­α και με άλ­λο τρό­πο δι­δά­σκει η θε­ο­λο­γεί. Ο τρι­α­δι­κός τρό­πος υ­πάρ­ξε­ως συ­νι­στά το μυ­στή­ριο της Εκ­κλη­σί­ας και α­πο­τε­λεί το σα­φές κή­ρυγ­μα, που πεί­θει τον άν­θρω­πο ό­τι ο Θε­ός Πα­τήρ α­γα­πά τον κό­σμο κα­θώς η­γά­πη­σε και α­γα­πά τον Υι­όν.

Και αυ­τή η αί­σθη­ση της θε­ϊ­κής α­γά­πης, που πα­ρέ­χει ε­λευ­θε­ρί­α, α­πο­τε­λεί το α­πα­ραί­τη­το και φυ­σι­ο­λο­γι­κό κλί­μα μέ­σα στο ο­ποί­ο μπο­ρεί να α­να­πτυ­χθεί ο άν­θρω­πος.

Με αυ­τό τον τρό­πο πι­στεύ­ει ο άν­θρω­πος, έ­χει εμ­πι­στο­σύ­νη στον Θε­ό, για­τί ζει το γε­γο­νός ό­τι εί­ναι έ­να σώ­μα και έ­να πνεύ­μα με τον Θε­άν­θρω­πο. Έ­χει ορ­γα­νι­κή σχέ­ση μα­ζί Του, ό­πως το κλή­μα με την άμ­πε­λο.

Αν με κο­σμι­κό τρό­πο δι­ορ­γα­νώ­νο­με τους εκ­κλη­σι­α­στι­κούς θε­σμούς και με πνευ­μα­τι­κό, νο­μί­ζο­με, τρό­πο κη­ρύτ­το­με το Ευ­αγ­γέ­λιο, αυ­τό ση­μαί­νει ό­τι και τα δυ­ό (θε­σμός και χά­ρι­σμα) πά­σχουν και εί­ναι αμ­φι­βό­λου γνη­σι­ό­τη­τος.

Τα αρ­χαί­α πα­ρήλ­θε, ι­δού γέ­γο­νε τα πάν­τα και­νά. Δεν μπο­ρεί με πα­λαι­ό, κο­σμι­κό, τρό­πο να βι­ούν­ται και να κη­ρύτ­τον­ται τα και­νά, τα ο­ποί­α πεί­θουν δι  ὅ­λων των τρό­πων της υ­πάρ­ξε­ως και της συμ­πε­ρι­φο­ράς τους. Και ού­τε εί­ναι δυ­να­τόν με αυ­θαι­ρε­σί­ες α­το­μι­κών ψευ­δαι­σθή­σε­ων, ως δή­θεν χα­ρι­σμα­τι­κών εμ­πνεύ­σε­ων, να φα­νε­ρώ­νε­ται το α­με­τα­κί­νη­το της πί­στε­ως.

Έ­τσι το κά­θε τι στην Εκ­κλη­σί­α φα­νε­ρώ­νει το τρι­α­δι­κό κα­θώς, και ι­δι­αί­τε­ρα η ευ­χα­ρι­στια­κή ι­ε­ρουρ­γί­α, που α­πο­τε­λεί την καρ­διά της Εκ­κλη­σί­ας, εί­ναι έ­να χά­ρι­σμα, μια δω­ρε­ά εκ του Πα­τρός, δια του Υι­ού, συ­νερ­γεί­α του Πνεύ­μα­τος. Ε­άν σω­θεί το τρι­α­δι­κό «κα­θώς», σώ­ζε­ται ο άν­θρω­πος ως πρό­σω­πο εν κοι­νω­νί­α. Και ε­άν σώ­ζο­με και ζού­με το «κα­θώς» το θε­αν­θρώ­πι­νο, τό­τε το α­συγ­χύ­τως και α­δι­αι­ρέ­τως της ε­νώ­σε­ως των δυ­ό εν Χρι­στώ συ­νελ­θου­σών φύ­σε­ων δι­α­τη­ρεί­ται και ε­πε­κτεί­νε­ται ως ευ­λο­γί­α στην ε­νό­τη­τα α­λη­θεί­ας και ζω­ής, θε­σμού και χά­ρι­τος, νό­μου και ε­λευ­θε­ρί­ας. Πε­ρι­χω­ρούν­ται α­τρέ­πτως και α­ναλ­λοι­ώ­τως τα φαι­νο­με­νι­κώς αν­τί­θε­τα. Και σ  αὐ­τὴν την πε­ρι­χώ­ρη­ση δι­α­κρί­νο­με την παν­τα­χού και μέ­χρι συν­τε­λεί­ας του αι­ώ­νος δια­ρκή πα­ρου­σί­α του Θε­αν­θρώ­που, που ε­ξα­κο­λου­θεί να πο­ρεύ­ε­ται εν ε­τέ­ρα μορ­φή στον α­γρό της ι­στο­ρί­ας. Και συμ­πο­ρεύ­ε­ται με κά­θε α­γω­νι­ών­τα, ε­ρευ­νών­τα και α­πελ­πι­ζό­με­νο. Ό­χι για να του δώ­σει μα­γι­κές λύ­σεις, ως ναρ­κω­τι­κό ψευ­δαι­σθή­σε­ων, αλ­λά να του α­νοί­ξει τα μά­τια, να του χα­ρί­σει τις αι­σθή­σεις, να γί­νει μί­α αί­σθη­ση, για να δει και να μά­θει την και­νή πο­λι­τεί­α και θε­ο­λο­γί­α, που α­νά­γει στον ου­ρα­νό τον άν­θρω­πο και κα­τά­γει στη γη το Πνεύ­μα το Ά­γιο, και βά­ζει την τρι­α­δι­κή ζύ­μη μέ­σα στο γαι­ώ­δες η­μών φύ­ρα­μα.

Ο θε­σμός της Εκ­κλη­σί­ας

Ό­λα σε πεί­θουν μέ­σα στην Εκ­κλη­σί­α, σε α­να­παύ­ουν, για­τί σου κοι­νο­ποι­ούν την τε­λι­κή συμ­φι­λί­ω­ση, που εί­ναι η απ  ἀρ­χῆς α­λή­θεια και ε­νέρ­γεια της τρι­α­δι­κής θε­ό­τη­τος. Κά­θε στιγ­μή και με κά­θε εκ­δή­λω­ση σου προ­σφέ­ρε­ται α­φώ­νως το σύ­νο­λο το θεί­ο και το αν­θρώ­πι­νο, το ση­με­ρι­νό και το α­τε­λεύ­τη­το. Ό­ταν ο Κύ­ριος συγ­χω­ρεί τις α­μαρ­τί­ες, χα­ρί­ζει και τη σω­μα­τι­κή υ­γεί­α στον πα­ρα­λυ­τι­κό. Και για να δεί­ξει ό­τι έ­χει ε­ξου­σί­αν α­φι­έ­ναι α­μαρ­τί­ας, λέ­γει τω πα­ρα­λυ­τι­κώ: Ά­ρον τον κράβ­βα­τόν σου και ύ­πα­γε εις τον οί­κον σου (Μαρκ. 2, 11).

Τα πάν­τα πάν­το­τε συλ­λει­τουρ­γούν θε­αν­θρω­πί­νως. Βρί­σκεις τη ζε­στα­σιά της συν­τρο­φιάς στην έ­ρη­μο της α­σκή­σε­ως. Και ζων­τας εν α­γά­πη με­τα­ξύ των α­δελ­φών σου αι­σθά­νε­σαι στην ε­λευ­θε­ρί­α της α­να­χω­ρή­σε­ως.

Ό­ταν μέ­σα σ  αὐ­τὸν τον θε­αν­θρώ­πι­νο κό­σμο λες «υ­πα­κο­ή», κα­τα­λάμ­πε­σαι α­πό τη χά­ρη της ε­λευ­θε­ρί­ας, στην ο­ποί­α ο­δη­γεί­σαι.

Ό­ταν λες «α­να­χώ­ρη­ση και κα­τά μό­νας πα­ρα­μο­νή», ζεις την πραγ­μά­τω­ση της α­χράν­του κοι­νω­νί­ας και συμ­βι­ώ­σε­ως με ό­λους.

Ό­ταν σκε­φθείς τη Με­γά­λη Πα­ρα­σκευ­ή, με­τα­φέ­ρε­σαι στον βα­θύ όρ­θρο, που υ­πο­φώ­σκει το φως της Α­να­στά­σε­ως.

Και ό­ταν σκε­φθείς τον θά­να­το, ε­ξά­πτε­ται χα­ρά εν τη καρ­δί­α σου, κα­τά τον Αβ­βά Ι­σα­άκ.

Ο θε­σμός της Εκ­κλη­σί­ας δεν εί­ναι αν­θρώ­πι­νο αλ­λά θε­αν­θρώ­πι­νο κα­θί­δρυ­μα. Και ο τρό­πος που λει­τουρ­γεί εί­ναι μί­α πι­στο­ποί­η­ση και φα­νέ­ρω­ση της δια­ρκούς μεθ  ἡ­μῶν πα­ρου­σί­ας του Κυ­ρί­ου.

Οι αν­θρώ­πι­νοι και κο­σμι­κοί θε­σμοί (η οι πνευ­μα­τι­κοί θε­σμοί που δι­ορ­γα­νώ­νον­ται με κο­σμι­κό τρό­πο) έ­χουν ως σκο­πό να προ­ω­θή­σουν τα σχέ­δια των υ­πευ­θύ­νων τους. Να αυ­ξή­σουν τη δύ­να­μη και ε­πιρ­ρο­ή τους. Να ε­πι­βά­λουν τη θέ­λη­σή τους και να υ­πο­δου­λώ­σουν ό­σο γί­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρους· ί­σως και με τον σκο­πό να τους σώ­σουν. Για­τί αυ­τοί που σκέ­φτον­ται μη­χα­νι­κά εί­ναι ι­κα­νοί να φαν­τα­στούν και σω­τη­ρί­α του αν­θρώ­που με κα­ταρ­γη­μέ­νη την ε­λευ­θε­ρί­α, δη­λα­δή με κα­ταρ­γη­μέ­νο τον άν­θρω­πο.

Σ  αὐ­τοὺς τους θε­σμούς, που λει­τουρ­γούν με κο­σμι­κό τρό­πο, σαν μη­χα­νές, ο άν­θρω­πος η υ­πο­τάσ­σε­ται και κα­ταν­τά ά­βου­λο ον, ως μι­σθο­φό­ρος η ε­ξάρ­τη­μα μη­χα­νής η αν­τι­δρά δι­α­σπα­στι­κά. Α­πο­χω­ρί­ζε­ται α­πό τον θε­σμό. Και δε­σμεύ­ε­ται στον α­το­μι­κό του λο­γι­σμό, ρυθ­μί­ζον­τας μ  αὐ­τὸν τη ζω­ή του και τη ζω­ή των αν­θρώ­πων, που ί­σως τον α­κο­λου­θούν. 

Το α­προσ­δι­ό­ρι­στο της ε­λευ­θε­ρί­ας

Αλ­λά ό­ταν ο άν­θρω­πος χά­σει την ε­νό­τη­τά του με την Εκ­κλη­σί­α, που συγ­κρο­τεί­ται δια του τρι­α­δι­κού «κα­θώς», χά­νει την ε­λευ­θε­ρί­α του. Για­τί χά­νει τον ε­αυ­τό του τον α­λη­θι­νό, που εί­ναι ό­λοι οι άλ­λοι.

Κα­νείς θε­σμός αν­θρώ­πι­νος, ού­τε και αν ο­νο­μά­ζε­ται εκ­κλη­σι­α­στι­κός, δεν μπο­ρεί να χω­ρέ­σει, να α­νε­χθεί και να ι­κα­νο­ποι­ή­σει τον άν­θρω­πο, που έ­χει την πνο­ή του Θε­ού μέ­σα του, ε­πι­πο­θεί το «πορ­ρω­τέ­ρω», την ε­πέ­κτα­ση, τον Χρι­στό. Και δεν εί­ναι δυ­να­τόν να α­να­παυ­θεί ο άν­θρω­πος με κα­μιά υ­πό­σχε­ση η εν­δο­κο­σμι­κή προ­ο­πτι­κή, για­τί δι­ψά το α­σύλ­λη­πτο και αν­θρω­πί­νως α­νέ­φι­κτο. Λέ­ει ό­λη του η ύ­παρ­ξι «ό­χι» στον κο­σμι­κά ορ­γα­νω­μέ­νο θε­σμό, που θέ­λει δή­θεν να τον χει­ρα­γω­γή­σει στο μυ­στή­ριο της ζω­ής και της σω­τη­ρί­ας.

Για τον άν­θρω­πο κα­λός πνευ­μα­τι­κός θε­σμός, που λει­τουρ­γεί μη­χα­νι­κά, εί­ναι μό­νο ο ε­τοι­μόρ­ρο­πος, ο δι­α­λυ­μέ­νος και α­νύ­παρ­κτος. Γι  αὐ­τὸ και ο Κύ­ριος, που τα ξέ­ρει ό­λα αυ­τά, ήλ­θε και δι­έ­λυ­σε τις φυ­λα­κές. Κα­τέ­στρε­ψε την α­πά­τη. Α­νέ­τρε­ψε τις τρά­πε­ζες των κολ­λυ­βι­στών και τις κα­θέ­δρες των εμ­πό­ρων, που με­τέ­τρε­ψαν τον να­ό του Θε­ού σε οί­κο εμ­πο­ρί­ου. Μας α­πήλ­λα­ξε α­πό την κα­τά­ρα του Νό­μου. Και με την κά­θο­δό Του στον Ά­δη «μο­χλοί συ­νε­τρί­βη­σαν, ε­θλά­σθη­σαν πύ­λαι, μνή­μα­τα η­νοί­χθη­σαν, νε­κροί α­νί­σταν­το».

Και βγή­καν ό­λοι οι νε­κροί έ­ξω, στο φως. «Και νε­κρός ου­δείς ε­πί μνή­μα­τος».

Και συ­νε­κρό­τη­σε την Εκ­κλη­σί­α, που δεν εί­ναι φυ­λα­κή (έ­στω με χρυ­σά κάγ­κε­λα), αλ­λά εί­ναι ε­λευ­θε­ρί­α και κρα­ται­ά ως ο θά­να­τος α­γά­πη. Και εί­ναι η μή­τρα μιας άλ­λης μά­νας, ευ­ρυ­χω­ρο­τέ­ρας των ου­ρα­νών, που γεν­νά τον άν­θρω­πο. Και εί­μα­στε παι­διά της ε­λευ­θέ­ρας (Γαλ. 4, 16), παι­διά της ε­λευ­θε­ρί­ας, που την κερ­δί­ζο­με με την υ­πα­κο­ή στην Α­λή­θεια του Θε­ού, που εί­ναι Α­γά­πη.

Και ε­άν οι αν­θρώ­πι­νοι θε­σμοί φο­βούν­ται την ε­λευ­θε­ρί­α του αν­θρώ­που, και γι  αὐ­τὸ την κου­τσου­ρεύ­ουν η την κα­ταρ­γούν, ο θε­σμός της Εκ­κλη­σί­ας γεν­νά τους ε­λευ­θέ­ρους εν Πνεύ­μα­τι αν­θρώ­πους. Και ό­λον συγ­κρο­τεί τον θε­σμόν της Εκ­κλη­σί­ας το Πνεύ­μα. Το ο­ποί­ο ό­που θέ­λει πνει και ουκ οί­δας πό­θεν έρ­χε­ται και που υ­πά­γει. Ού­τως ε­στί πας ο γε­γεν­νη­μέ­νος εκ του Πνεύ­μα­τος (Ι­ω. 3.8).

Και το α­προσ­δι­ό­ρι­στό της ε­λευ­θε­ρί­ας, που ι­σορ­ρο­πεί δια της α­γά­πης των εν τρι­α­δι­κή κοι­νω­νί­α προ­σώ­πων, εί­ναι η πέ­τρα της πί­στε­ως.

Οι α­λη­θι­νά χα­ρι­σμα­τι­κοί

Οι ά­γιοι δεν εί­ναι φύ­λα­κες νό­μου αλ­λά νο­μο­θέ­τες, κα­τά τον ά­γιο Συ­με­ών τον Νέ­ο Θε­ο­λό­γο. Ο θε­σμός της Εκ­κλη­σί­ας εί­ναι χα­ρι­σμα­τι­κός και τα χα­ρί­σμα­τα των α­γί­ων λει­τουρ­γούν ως θε­σμοί κα­θο­δη­γη­τι­κοί για το εκ­κλη­σι­α­στι­κό πλή­ρω­μα.

Μπο­ρού­με να πού­με ό­τι δεν υ­πάρ­χουν χα­ρι­σμα­τού­χοι αλ­λά γί­νον­ται, γεν­νών­ται δια­ρκώς. Δεν πή­ραν κά­πο­τε έ­να χά­ρι­σμα ως ι­δι­ό­τη­τα στα­τι­κή, αλ­λά δέ­χον­ται μί­α ευ­λο­γί­α που τους χα­ρί­ζε­ται δια­ρκώς. Εί­ναι αυ­τοί που α­λη­θι­νά συ­νει­δη­το­ποι­ούν την έ­σχα­τη α­δυ­να­μί­α του αν­θρώ­που και την α­γα­θό­τη­τα του Θε­ού. Βλέ­πουν ό­λους τους άλ­λους κα­λούς και κα­θα­ρούς. Θε­ω­ρούν τον ε­αυ­τό τους υ­πο­κά­τω πά­σης της κτί­σε­ως. Έ­χουν τη χά­ρη της τρε­μά­με­νης συν­τρι­βής του τα­πει­νού, του ε­ξου­θε­νη­μέ­νου. Και σαν σφουγ­γά­ρι ρου­φούν τη χά­ρη. Δέ­χον­ται τα χα­ρί­σμα­τα της έ­σω­θεν α­να­παύ­σε­ως και του φω­τι­σμού. Δεν τα θε­ω­ρούν δι­κά τους κα­τορ­θώ­μα­τα, ού­τε α­ξι­ο­ποι­ή­σι­μες δυ­να­τό­τη­τες για να αυ­ξή­σουν το κύ­ρος τους υ­πο­τι­μών­τας τους άλ­λους.

Εκ­πλήσ­σον­ται α­πό την ά­φα­τη α­γά­πη του Θε­ού και αυ­θορ­μή­τως τα α­πο­δί­δουν, τα ε­πι­στρέ­φουν, α­μέ­σως στον Δω­ρε­ο­δό­τη. Και αυ­τό τους κα­θι­στά ά­ξιους να δέ­χον­ται συ­νέ­χεια νέ­α χα­ρί­σμα­τα, με­γα­λύ­τε­ρα, πά­να­γνα, πνευ­μα­τι­κά, ευ­λο­γούν­τα τα σύμ­παν­τα. Και αυ­τοί ε­ξα­κο­λου­θούν να μην έ­χουν κα­μιά ι­δέ­α για τον ε­αυ­τό τους. Έ­χουν με­γά­λη ι­δέ­α για τον Θε­ό.

Και μό­λις φα­νεί ό­τι ο κό­σμος τους τι­μά, πα­ρα­ξε­νεύ­ον­ται, δυ­σα­να­σχε­τούν, συ­στέλ­λον­ται. Και κρύ­βον­ται, εί­τε στην έ­ρη­μο, εί­τε πί­σω α­πό το πα­ρα­πέ­τα­σμα κά­ποι­ας πλα­στής μω­ρί­ας και σα­λό­τη­τος. Και η­συ­χά­ζουν. Ζουν, πα­ρα­κο­λου­θούν και συμ­βάλ­λουν στην κυ­κλο­φο­ρί­α του αί­μα­τος και της χά­ρι­τος μέ­σα στο σώ­μα της εκ­κλη­σι­α­στι­κής κοι­νό­τη­τος.

 Το ΒΗΜΑ, 24/10/1999, Σελ.: B07
Κω­δι­κός άρ­θρου: B12737B071

ΡΕΜΒΑΣΜΟΣ ΤΟΝ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟ...

Πα­ρα­σκευ­ή Ἐ­ξάρ­χου

Τό μι­κρό δω­μά­τιο γέ­μι­σε μυ­ρω­διά! Ὑ­πέ­ρο­χη μυ­ρω­διά βρεγ­μέ­νου χώ­μα­τος ἀ­πό τήν ξαφ­νι­κή κα­λο­και­ρι­νή βρο­χού­λα. Εἶ­ναι ἀρ­γά, δύ­ο πα­ρά με­τά τά με­σά­νυ­χτα. Τό ἀ­πο­γευ­μα­τι­νό κα­φε­δά­κι μέ κρά­τη­σε ξύ­πνια λί­γο πα­ρα­πά­νω. Δέν πα­ρα­πο­νι­έ­μαι ὄ­μωs, μοῦ δό­θη­κε ἡ εὐ­και­ρί­α νά κα­τα­λά­βω τί εἶ­ναι αὐ­τό πού χο­ρο­πη­δᾶ στήν στέ­γη τῆς μι­κρῆς ἐ­ξο­χι­κῆς κα­τοι­κί­αs. Στα­γό­νες βρο­χῆς πού στῆ­σαν χο­ρό ἔ­τσι ἀρ­γά τό βρά­δυ σάν νά ἤ­θε­λαν νά μήν τίς δεῖ κα­νείς. Τίς πρό­δω­σε ὅ­μως ἡ μυ­ρω­διά τοῦ χώ­μα­τος πού γαρ­γα­λά­ει τά ρου­θού­νια μου μπαί­νον­τας ἀ­πό τό ἀ­νοι­χτό πα­ρά­θυ­ρο. Κι ἐ­φό­σον ὅπωs λέ­νε, ὅ­λες οἱ αἰ­σθή­σειs συ­νερ­γά­ζον­ται καί συμ­πλη­ρώ­νουν ἡ μιά τήν ἄλ­λη, ἔ­πι­α­σα νά γρά­φω ὅ,τι ἔ­νι­ω­σα ἀ­πό­ψε νά μέ πλημ­μυ­ρί­ζει.

Σάν νά μήν θέ­λω νά ξε­χά­σω τά χρώ­μα­τα τῆς ἀ­να­το­λῆς πού εἶ­δα σή­με­ρα τό πρω­ί καί πού ὅ­λα τά ἔ­κα­νε νά φαί­νον­ται τό­σο φω­τει­νά. Ὅ­λες οἱ ἀ­πο­χρώ­σεις τοῦ πρά­σι­νου γύ­ρω μου, ἀ­φοῦ μό­νο ἀ­γροί ὑ­πάρ­χουν δί­πλα καί ἐ­κεῖ πού τε­λει­ώ­νει τό πρά­σι­νο, ἀρ­χί­ζει τό γα­λά­ζιο τοῦ οὐ­ρα­νοῦ καί οἱ φω­τει­νέs πα­ραλ­λα­γές τοῦ πορ­το­κα­λί ἀ­πό τίs ἀ­κτί­νες τοῦ ἥ­λιου. Λί­γα λου­λού­δια σπᾶ­νε τήν μο­νο­το­νί­α, ἄν μπο­ρεῖ κα­νείς νά πεῖ κά­τι τέ­τοι­ο, ἀρ­κε­τά γιά νά φέ­ρουν κον­τά κά­θε λο­γῆς πε­τού­με­νο. Ὑ­πέ­ρο­χη ἡ σχέ­ση μέ τήν φύ­ση, ἰ­δί­ως ὅ­ταν σοῦ δί­νε­ται ἡ δυ­να­τό­τη­τα νά συ­νυ­πάρ­χεις μέ ἄλ­λα πλά­σμα­τα τοῦ Θε­οῦ.

Ἀ­να­ρω­τι­ό­μου­να γιά ὥ­ρα ποῦ βρέ­θη­καν τό­σα μυρ­μήγ­κια κά­τω ἀ­πό τήν κα­ρέ­κλα μου καί ποῦ στό κα­λό πᾶ­νε μέ τό­ση φού­ρια. Δέν εἶ­χα κα­τα­λά­βει ὅ­τι εἶ­χα συ­νει­σφέ­ρει στίs χει­μω­νι­ά­τι­κεs προ­μή­θει­ές τουs ρί­χνον­ταs τά ψί­χου­λα τοῦ ψω­μιοῦ μου, ἀλ­λά καί χτυ­πών­ταs ἀ­νε­πα­νόρ­θω­τα μιά σφῆ­κα πού λι­γου­ρεύ­τη­κε τόν χυ­μό μου. Ἐρ­γα­τι­κά μυρ­μήγ­κια, πού ἐ­πι­βε­βαι­ώ­νουν ἐ­κεῖ­νον τόν μύ­θο τοῦ Αἰ­σώ­που πού μά­θαι­να μι­κρή, σέ ἀν­τί­θε­ση μέ ὅ­σους νω­χε­λι­κούs τζί­τζι­κες ἀ­πέ­μει­ναν νά τρα­γου­δοῦν, ἀ­φοῦ ἀ­πό πολ­λούs μό­νο τά κου­φά­ρια μεί­να­νε.

Ἡ ὥ­ρα πέ­ρα­σε μέ­σα στ' αὐ­λά­κια τοῦ κή­που, νά χα­ζεύ­ω πο­τί­ζον­τας τά μι­κρά κα­θη­με­ρι­νά θαύ­μα­τα. Πῶs ἀ­πό τήν μιά μέ­ρα στήν ἄλ­λη κοκ­κί­νι­σε καί αὐ­τή ἡ ντο­μα­τού­λα, καί τά ἀγ­γου­ρά­κια ἀ­πί­στευ­το τό πῶs με­γά­λω­σαν. Ἔ­κο­ψα με­ρι­κά γιά τήν με­ση­με­ρια­νή σα­λά­τα. Μο­σχο­μυ­ρί­ζουν τά χέ­ρια μου πι­πε­ρί­τσεs καί ἀ­ρω­μα­τι­κά βό­τα­να. Εὐ­λο­γί­α ἀ­πό τόν Θε­ό τά λα­χα­νι­κά καί τά φροῦ­τα τοῦ κα­λο­και­ριοῦ. Προ­σφο­ρά ἁ­πλό­χε­ρη στήν δῆ­θεν τα­λαι­πω­ρί­α τῆs νη­στεί­ας. Κα­θώs λί­γα σύν­νε­φα μα­ζεύ­τη­καν πά­νω της, ἡ θά­λασ­σα ἀ­ση­μέ­νια μᾶς πε­ρί­με­νε. Ὄ­χι μέ τό­ση ὄ­ρε­ξη σή­με­ρα. Μι­κρόs κυ­μα­τι­σμός στήν ἀρ­χή καί ὕ­στε­ρα με­γα­λύ­τε­ροs, ἦ­ταν σάν νά μᾶs ἔ­λε­γε πώs θέ­λει καί ἐκεί­νη νά ξε­κου­ρα­στεῖ. Ἴ­σωs καί ὄ­χι μό­νο, μά καί νά... κα­θα­ρι­στεῖ. Ἔ­τσι ἑρ­μη­νεύ­ω τά κύ­μα­τα, σάν ἀ­νάγ­κη αὐ­το­κά­θαρ­σηs ἀ­π' ὅλες αὐ­τές τίς «οὐ­σί­ες» πού τήν γε­μί­ζου­με κά­θε κα­λο­καί­ρι. Ἔ­κα­τσα καί τήν χά­ζευ­α ἀρ­κε­τή ὥ­ρα. Ὅπωs καί νά εἶ­ναι, ἤ­ρε­μη ἤ ἄ­γρια, ἔ­χει πολ­λά νά σοῦ πεῖ. Τό τα­ξί­δι μου δι­έ­κο­ψαν παι­δι­κέs φω­νέs, πού ἔ­βγαι­ναν ἀ­πό τήν προ­σπά­θεια νά δα­μά­σουν τά κύ­μα­τα.

Γυ­ρί­σα­με στό σπι­τά­κι. Γέ­λια καί φω­νέs πλημ­μύ­ρι­σαν τήν αὐ­λή του. Κου­βά­δεs μέ νε­ρό πε­ρί­με­ναν στήν ἀν­τη­λιά νά θερ­μαν­θοῦν μέ φυ­σι­κό τρό­πο καί νά πά­ρουν μέ­ρos στό κα­θι­ε­ρω­μέ­νο μπου­γέ­λο. Αὐ­τός εἶ­ναι ὁ τρό­πος πλυ­σί­μα­τος ἐ­δῶ στήν ἐ­ξο­χή. Οὔ­τε ἀ­φρό­λου­τρα, οὔ­τε μπα­νι­έ­ρεs μέ ἅ­λα­τα. Κου­βά­δες ζε­στα­μέ­νοι στόν ἥ­λιο καί πο­τη­ρά­κια ἀ­πό τό ἕ­να χέ­ρι στό ἄλ­λο. Φά­γα­με καί ξα­πλώ­σα­με γιά τήν με­ση­με­ρια­νή «σι­έ­στα». Νά ἔ­χω τόν νοῦ μου! Δέν θέ­λω νά μέ πά­ρει ὁ ὕ­πνοs γιά πο­λύ. Σή­με­ρα ἔ­χει τήν τε­λευ­ταί­α πα­ρά­κλη­ση στό ἐκ­κλη­σά­κι τήs Ἁ­γί­αs Μα­ρί­ναs. Ντύ­θη­κα κι ἔ­φυ­γα μέ λα­χτά­ρα. Μι­κρή δι­α­δρο­μή στήν πα­ρα­λια­κή ὁ­δό κι ἔ­φτα­σα. Ἕ­να πα­νέ­μορ­φο ἐκ­κλη­σίδιο πά­νω σ’ ἕ­να ὕ­ψω­μα στήν ἄ­κρη τῆς θά­λασ­σας. «Πα­να­γιά μου!» - ἑνώνω μυστικά τήν φω­νή μου μέ τίς φω­νές τῶν γυ­ναι­κῶν πού ψέλ­νουν, ὄ­χι ἐ­πι­τη­δευ­μέ­να, μά ἁ­πλά, μέ­σα ἀπό τήν ψυ­χή τους – «σέ θερ­μο­πα­ρα­κα­λῶ νά πρε­σβεύ­εις γιά τήν σω­τη­ρί­α μας».

Ὁ ὁ­ρί­ζον­ταs ἔ­χει σχε­δόν πά­ρει ὅ­λα τά χρώ­μα­τα τοῦ δει­λι­νοῦ. Στέ­κο­μαι καί προ­σπα­θῶ νά κα­τα­γρά­ψω στό μυα­λό μου τίς τό­σες ἀ­πο­χρώ­σεις. Ἴ­σωs μοῦ χρεια­στοῦν ὅ­ταν θά βά­φω τά βό­τσα­λα πού μα­ζεύ­ου­με μέ τήν μι­κρή μου κό­ρη.

Πάρ­κα­ρα τό αὐ­το­κι­νη­τά­κι μου κά­τω ἀ­πό τήν δα­μα­σκη­νιά. Οἱ μώβ καρ­ποί της συ­να­γω­νί­ζον­ται τό μώβ τοῦ δει­λι­νοῦ, τό ἴ­διο καί τό μώβ κρι­νά­κι τοῦ ἀ­γροῦ. Αὐ­τή ἦ­ταν καί ἡ ὥ­ρα πού σκέ­φτη­κα νά πι­ῶ ἕ­να κα­φε­δά­κι, βλέ­πον­ταs πιά τούς κοντι­νούς ἀ­γρούς μέ ἄλ­λα χρώ­μα­τα, αὐ­τά τοῦ δει­λι­νοῦ. Ἕ­να φτε­ρού­γι­σμα ἔ­φε­ρε γιά λί­γο συν­τρο­φιά μου ἕ­να πα­νέ­μορ­φο που­λά­κι γκρί μέ κί­τρι­νο στά φτε­ρά. Στά­θη­κε πά­νω στήν κόκ­κι­νη ντά­λια. Ἔ­παι­ξε λί­γο μέ τά πέ­τα­λά της. Φαν­τα­στι­κή εἰκό­να πού ὅμωs γρή­γο­ρα τε­λεί­ω­σε ἀ­φοῦ ἐ­κεί­νη ἡ παι­δι­κή φω­νού­λα τρό­μα­ξε τό που­λά­κι καί ἔ­φυ­γε.

Σ' αὐ­τό λοι­πόν τό κα­φε­δά­κι πού μέ κρά­τη­σε ξά­γρυ­πνη χρω­στά­ω αὐ­τέs τίs γραμ­μές, πού σάν ται­νί­α ἦρ­θαν στό μυα­λό μου καί ἐ­πι­σφρα­γί­στη­καν ἀ­πό τήν βρο­χού­λα τῆς νύ­χταs. Δό­ξα τῷ Θε­ῷ γιά ὅ­λα αὐ­τά πού ἔ­ζη­σα καί ζῶ καί πού κα­νείs καί τί­πο­τε δέν μ΄ ἐμ­πό­δι­σε νά ξα­να­ζή­σω αὐ­τό τό ὑ­πέ­ρο­χο κα­λο­και­ρι­νό βρα­δά­κι. Χρό­νια Πολ­λά! Ἡ Πα­να­γί­α νά σκε­πά­ζει ὅ­λο τόν κό­σμο!

Πᾶ­σα πνο­ή αἰ­νε­σά­τω τόν Κύ­ριον...

Εἰ­ρή­νης Ζα­μά­νη

Τό κα­λο­και­ρι­νό ἀ­γέ­ρι ἀ­νε­παί­σθη­το ἀ­κό­μη πρίν με­γα­λώ­σει σέ μελ­τέ­μι φέρ­νει μυ­ρω­δι­ές ἀ­πό πε­πό­νι, ρο­δά­κι­νο, στα­φύ­λι καί ἰ­ώ­διο. Εἶ­ναι τό ἴ­διο πού φου­σκώ­νει τό καρ­πού­ζι, τό «χειμω­νι­κό» ὅ­πως τό ἔ­λε­γε ἡ για­γιά Τρι­σεύ­γε­νη, πού δέ­νει μέ­ρα μέ τήν μέ­ρα τρί­ζον­τας. Οἱ ντο­μα­τι­ές νά στη­λώ­νον­ται ὄ­χι ἀ­πό σύρ­μα­τα ἀλ­λά ἀ­πό κου­ρε­λά­κια μέ δύ­να­μη καί τρυ­φε­ρά­δα, ὅ­μοι­α κα­θώς ὁρ­μή­νευ­ε ὁ γέ­ρον­τας Πα­ΐ­σιος νά με­γα­λώ­νου­με τά παι­διά μας.

Οἱ πευ­κο­βε­λό­νες στρω­μέ­νες κα­τα­γῆς, ἄ­ο­πλες, κά­ναν τό χρέ­ος τους νά παι­χνι­δί­σουν μέ τόν ἥ­λιο. Τό πεῦ­κο θά στε­γά­σει τήν συ­ναυ­λί­α τῶν τζι­τζι­κι­ῶν, θά κά­νει κά­λε­σμα στήν Δι­ε­θνῆ τῆς ἀ­νε­με­λιᾶς καί θά μυ­ρώ­σει τόν ἀ­έ­ρα γεν­ναι­ό­δω­ρα.

Θυ­μά­ρι, μέν­τα, ρί­γα­νη τό ἔ­πα­θλο στό κυ­νῆ­γι θη­σαυ­ροῦ τῆς ἄ­νυ­δρης γῆς γιά τό ἀ­σκη­μέ­νο μά­τι. Τά λου­μι­νά­κια πε­ρι­μέ­νουν ν’ ἀ­να­λω­θοῦν μέ τήν τα­πει­νή τους φλό­γα ἀν­τί­δω­ρο στόν οὐ­ρα­νό. Τό κα­λαμ­πό­κι με­στώ­νει συ­νο­μή­λι­κο μέ τόν ξά­δελ­φό του, τό στά­ρι, καί με­τροῦν τό μπό­ι τους στήν πα­ρα­στά­δα τοῦ ὁ­ρί­ζον­τα. Ἰ­ού­νης-θε­ρι­στής, Ἰ­ού­λης-ἁ­λω­νά­ρης.

Μά πῶς τό­σο εἰ­ρη­νι­κά ἡ ἐ­πέ­λα­ση τῶν ἀ­κρί­δων; Ἀ­κρο­βο­λί­στη­καν σέ καί­ρι­ες θέ­σεις, στρα­τός μιᾶς πε­ρι­ο­δι­κῆς κα­το­χῆς πού δέν χρει­ά­ζε­ται νά βρεῖ ἀν­τί­στα­ση. Μιά ἄλ­λη πιό πει­θαρ­χη­μέ­νη στρα­τιά, αὐ­τή τῶν μυρ­μηγ­κι­ῶν, πη­γαι­νο­έρ­χε­ται φου­ρι­ό­ζα στό μέ­τω­πο τῆς ἐρ­γα­σί­ας. Ἄν εἶ­χαν χρό­νο, θά θύ­μω­ναν μέ τά ρέμ­πε­λα τζι­τζί­κια ἀλ­λά ποῦ και­ρός γιά συ­ναι­σθη­μα­τι­κές ἐ­κρή­ξεις!

Θέ­ρος, ἔ­ρως, τρύ­γος…ἡ ζω­ή κά­νει πρό­πο­ση στά ρῶ τοῦ ἔ­ρω­τα…κα­λο­καί­ρι…

Κο­χύ­λι πού κουρ­σεύ­τη­κε ἀ­π’ τόν βυ­θό, γιά νά γί­νει χά­ρι­σμα, ἀ­στε­ρί­ας πού θά συν­τρο­φεύ­ει τό χει­μῶ­να, πέ­τρα πού ζω­γρα­φί­στη­κε καί ξε­χά­στη­κε ἀλ­λά πρό­λα­βε νά χα­ρί­σει τό ξάφ­νια­σμα καί τήν χα­ρά τῆς ἐ­φή­με­ρης δη­μι­ουρ­γί­ας της.

Ποι­ό χέ­ρι θά ρί­ξει βό­τσα­λο-ψα­ρά­κι στό νε­ρό, ποι­ό βλέμ­μα θά προ­λά­βει ἕ­ναν ἀ­πρό­σμε­νο στρό­βι­λο ἐ­κεῖ πού τό λι­ο­πύ­ρι ἔ­χει βα­σί­λει­ο καί ποι­ό θά ξε­κου­ρα­στεῖ σέ ἀ­σβε­στω­μέ­νη αὐ­λί­τσα πού σα­ρώ­θη­κε μέ αὐ­το­σχέ­δια σκού­πα-θά­μνο; Ποι­ά ψυ­χή θά συ­ναν­τή­σει τήν ἀ­πε­ραν­το­σύ­νη τοῦ νυ­χτε­ρι­νοῦ οὐ­ρα­νοῦ καί θά ση­κω­θεῖ στίς μύ­τες τῆς ὕ­παρ­ξής της;

Μα­κά­ριο τό αὐ­τί πού θά  τα­λαν­τω­θεῖ -τό βρά­δυ στό πα­ρα­δο­σια­κό πα­νη­γύ­ρι- στόν ἦ­χο ἑ­νός κλα­ρί­νου ἤ ἑ­νός βι­ο­λιοῦ κι ἑ­νός λα­ού­του. Ἡ ψυ­χή νή­στε­ψε μέ σε­μνό­τη­τα, ἄ­να­ψε τό κε­ρά­κι της μ’ εὐ­λά­βεια στό γε­λα­στό ξω­κλή­σι καί οἱ ἅ­γιοι τῆς ψι­θύ­ρι­σαν ἀ­π’ τό εἰ­κό­νι­σμα: «σάν τήν ἄ­σκη­ση τῆς ἀ­γά­πης ἄλ­λη δέν εἶ­ναι…νά ζεῖς σάν νά πρό­κει­ται νά πε­θά­νεις…ἴ­σκιος ὀ­νεί­ρου ἡ ζω­ή μά καί ἡ ὕ­λη ἀ­να­πέμ­πει τήν δι­κή της δο­ξο­λο­γί­α». Ὑ­πο­ψι­ά­ζε­ται ἡ ψυ­χή ποι­ό ὕ­δωρ δρό­σι­σε τίς ἀ­σκη­τι­κές μορ­φές καί ποι­ός ἔ­ρω­τας φλό­γι­σε τήν νι­ό­τη ὥς τήν ἁ­γι­ό­τη­τα: ρο­δό­χρους στήν πιό κα­λή της ὥ­ρα ἡ Ἁγία Μα­ρί­να, ὁ­μή­λι­κη τῆς Ἁγίας Μαρκέλλας, ὁρί­στη­κε τό θέ­ρος, τήν ἐ­πο­χή πού κα­τα­φά­σκει τήν ζω­ή, νά συ­νε­ορ­τά­ζουν. Δέν θέ­λουν ἐ­πι­ση­μό­τη­τες, τούς ἀρ­κεῖ νά φτά­νουν οἱ φι­λέ­ορ­τοι μέ τα­πει­νό­τη­τα καί κα­θα­ρό­τη­τα στό σπι­τι­κό τους, ἀ­φοῦ ξα­πο­στά­σουν στό χα­μη­λό πε­ζού­λι.

Πῶς νά ξι­πα­στεῖ ἡ ψυ­χή κι ἄς παίρ­νει τά ψη­λώ­μα­τα ν’ ἀν­τα­μώ­σει αὐ­τόν πού κα­τα­δέ­χτη­κε νά τρα­φεῖ ἀ­πό ἕ­να κο­ρά­κι, ἀ­φοῦ πρῶ­τα μ’ ἕ­να του αἴ­τη­μα εἶ­δε νά κλει­δώ­νει τό πο­τι­στῆ­ρι τῆς βρο­χῆς καί μ’ ἕ­ναν του λό­γο νά ξε­κλει­δώ­νει; Ὁ προ­φή­της Ἠ­λί­ας πύ­ρι­νος στήν πί­στη καί σάν ὑ­πε­ραι­ω­νό­βιος παπ­πούς κα­λω­σο­ρί­ζει στό πλού­σιο φτω­χι­κό του γε­λα­στούς ἡ­λι­ο­κα­μέ­νους πε­ζο­πό­ρους.

Καί ποι­ά με­γα­λύ­τε­ρη δο­ξο­λο­γί­α πα­ρά αὐ­τή πού κά­νει γι­ορ­τή τήν κοί­μη­ση, πού ἕ­ναν ἀ­πο­χαι­ρε­τι­σμό τόν κά­νει πα­νή­γυ­ρη, πού μέ πρό­σχα­ρες καμ­πά­νες δι­α­λα­λεῖ «…ἐν τῇ κοι­μή­σει τόν κό­σμον οὐ κα­τέ­λι­πες, Θε­ο­τό­κε»; Πο­τέ πιό πολ­λές μαυ­ροντυ­μέ­νες γυ­ναῖ­κες δέν ἀν­τάλ­λα­ξαν τίς πιό θερ­μές τους πα­ρα­κλή­σεις μέ τά μαῦ­ρα τῆς ψυ­χῆς τους. Ἡ Με­γα­λό­χα­ρη εἶ­ναι ἡ Κυ­ρά τῶν ἀμ­πε­λι­ῶν, δέ­ε­ται στόν Γιό Της, τήν ἄμ­πε­λο τήν ἀ­λη­θι­νή, γιά μᾶς πού ἀ­φυ­δα­τω­νό­μα­στε στό καῦ­μα τῆς προ­σω­πι­κῆς μας ἀ­στο­χί­ας.

Λύ­νει τήν μπό­λια Της καί μᾶς φι­λεύ­ει σῦ­κα καί νε­ρό τῆς πη­γῆς καί τήν Ἐλ­πί­δα.

Μνήμες από τη μαρτυρική Νήσο

O Δρ. Κουτσιούκ ήταν Τούρκος αξιωματικός κατά την εισβολή του τουρκικού στρατού στην Κύπρο και η αφήγησή του για τα όσα συνέβησαν στο μαρτυρικό νησί, προκαλεί ανατριχίλα.

Το βιβλίο «Νταλγκά-Νταλγκά, η μαρτυρία ενός Τούρκου αξιωματικού για τη δεύτερη εισβολή», της δημοσιογράφου Σοφίας Ιορδανίδου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Νέα Σύνορα - Α. Λιβάνη», περιλαμβάνει τη συγκλονιστική αφήγηση του Δρ. Κουτσιούκ για τα γεγονότα του 1974 στην Κύπρο. Ο οικονομολόγος Κιουτσιούκ, από τον οποίο πήρε συνέντευξη η κα. Ιορδανίδου, συμμετείχε στις επιχειρήσεις Αττίλας 2, τον Αύγουστο του ’74, ως έφεδρος αξιωματικός του τουρκικού στρατού.

«Τον τίτλο του βιβλίου Νταλγκά-Νταλγκά (Κύματα-κύματα) τον διαλέξαμε μαζί», αναφέρει στον πρόλογο η Σ. Ιορδανίδου. «Ελπίζω ότι το βιβλίο αυτό θα διαβαστεί και στην Κύπρο. Όχι για να μάθει κάτι στον κόσμο που δεν ξέρει ή δεν έζησε, αλλά για να κρατήσει, πλάι στ’ άλλα, που έχουν γραφτεί από Ελληνοκυπρίους, τις μνήμες ζωντανές και να συμβάλει στη νοηματοδότηση του αγώνα που συνεχίζουν όλα αυτά τα χρόνια για λύση του προβλήματος, με τρόπο που θα δικαιώσει το αίμα που έχυσαν. Θέλω, τελειώνοντας αυτό το σύντομο σημείωμα “δίκην εισαγωγής”, να τους βεβαιώσω ότι όσο έγραφα “η μισή μου καρδιά στην Κύπρο βρισκόταν”...».

Ο Κουτσιούκ αναφέρεται τόσο στα γεγονότα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης το ’55 όσο και στη δράση της τουρκικής Αριστεράς. Ωστόσο, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι σελίδες που περιλαμβάνουν τις αφηγήσεις του για τα γεγονότα που σχετίζονται με την τουρκική εισβολή. Ο Δρ. Κουτσιούκ αναφέρεται σε συγκλονιστικές σκηνές, όπως τις σφαγές των συλληφθέντων Ε/κ από τους Τούρκους στρατιώτες, που σκοπό είχαν την εξάπλωση της τρομοκρατίας από τον Αττίλα, με απώτερο στόχο την εδραίωσή του στην Κύπρο και την κατάληψη των εδαφών της.

«Θα σου πω για τη δολοφονία μιας γυναίκας, μια κτηνώδη πράξη που όσο ζω δε θα σβήσει απ’ το μυαλό μου. Ήμασταν σε κάποιο χωριό, δε θυμάμαι πια τ’ όνομά του, για εκκαθαριστική επιχείρηση, υπό τις διαταγές του λοχαγού Αλκατσόγλου. Σ’ ένα από αυτά τα χωριά της Κύπρου, τα γεμάτα κυπαρίσσια κι ευκάλυπτους. Ανταλλάσσονταν λίγοι πυροβολισμοί κι εγώ χώθηκα σ’ ένα κήπο γεμάτο άγουρα ακόμα σταφύλια, σε μια άκρη του οποίου υπήρχε μια μικρή στέρνα. Έκοψα ένα τσαμπί σταφύλι και, όπως γευόμουν τις ξινές ρώγες του, δίσταζα ν’ αποφασίσω αν έπρεπε να κάνω ένα μπάνιο όσο οι στρατιώτες θα λεηλατούσαν τα σπίτια.

  

Ξαφνικά, άκουσα κοντά μου πυροβολισμούς και είδα δύο στρατιώτες, τον Σεφίκ και τον Σουλεϊμάν, να φωνάζουν περήφανοι: “Oldurdum, oldurdum, komutanim”, δηλαδή “σκότωσα, σκότωσα, αρχηγέ”. Τους ήξερα. Ήταν χουλιγκάνοι. Πλησίασα προς τα εκεί που έδειχναν χειρονομώντας ενθουσιασμένοι. Μια νέα ευτραφής γυναίκα κειτόταν σφαδάζοντας στο χώμα. Είχε τα χέρια δεμένα πισθάγκωνα και ανοιχτά τα σκέλια, απ’ όπου έτρεχαν άσπρα πηχτά υγρά και αίμα. Είχαν αδειάσει τα πιστόλια τους μεσ’ στον κόλπο της. Παρατηρούσα τα χέρια της και τα πόδια της. Μου φαίνονταν μικρότερα απ’ το υπόλοιπο σώμα της. Καθώς την κοίταγα που ξεψύχαγε με χυμένο έξω το σταφύλι των σπλάχνων της, με κόμπους λίπους κολλημένους στο ανοιχτό πληγωμένο φύλο της, με κυρίεψε μια αναγούλα. Ένα προϊστορικό θηλαστικό πιασμένο στα δίχτυα ενός αποτρόπαιου θανάτου.

Την κοίταζα και ένιωθα να μεγαλώνει, να μεγαλώνει σαν φουσκωτή λαστιχένια κούκλα. Πέταξα πέρα τα σταφύλια. Έκανα μεταβολή κι ακριβώς απέναντι, παρατεταγμένοι στην ευθεία, διακόσιοι είκοσι πέντε στρατιώτες ετοιμάζονταν για την αναφορά, σαν να μην έτρεχε τίποτε. Ο ανθυπολοχαγός Τζεμάλ τους έδινε τις απαραίτητες εντολές παρουσίασης. Ο λοχαγός τους έδινε συγχαρητήρια, επισημαίνοντας ότι η επιχείρηση είχε ολοκληρωθεί με απόλυτη επιτυχία. Στα τελευταία λόγια του λοχαγού, κάτι εξερράγη μέσα μου θρυμματίζοντας την απάθεια που το σοκ είχε δημιουργήσει, γυάλινο κλουβί γύρω μου. Δηλαδή θα ’φευγαν και θα τ’ άφηναν όλα “καθαρά” στο χωριό. Μαζί και τη γυναίκα άταφη, βορά στα όρνια. Πήδηξα με τ’ όπλο προτεταμένο προς τον λοχαγό και ρώτησα κοφτά: “Τι θα γίνει μ’ αυτή τη γυναίκα;”. Θυμήθηκα τα πτώματα που κινούνταν παραμορφωμένα απ’ τη ζέστη και τρελαινόμουν.

Με το δάχτυλο στη σκανδάλη απευθύνθηκα στον Αλκατσόγλου σε τόνο που δε σήκωνε αντίρρηση. “Διέταξέ τους να τη θάψουν, αλλιώς σε σκοτώνω”. Είδα τον φόβο να πλημμυρίζει το βλέμμα του. Έδωσε εντολή να σκάψουν έναν τάφο και να τη ρίξουν μέσα. Υπό την απειλή του όπλου, εκτός εαυτού, τους ανάγκασα να τη σκεπάσουν με τις ματωμένες κουβέρτες της και να βάλουν φωτιά. Εξιλαστήριο πυρ, φλόγες αντί λουλούδια, ήταν ό,τι μπορούσα να προσφέρω μέσα στην κόλαση του πολέμου σ’ αυτή την άγνωστη. Καθώς ανέβαινα με τους άλλους στα καμιόνια να φύγω, με τράνταξε ένα υστερικό γέλιο. Μια σκέψη αταίριαστη στη σοβαρότητα της στιγμής σφήνωσε στο μυαλό μου. Τι μ’ έπιασε και το ’παιξα Αντιγόνη με όπλο και μουστάκια, ξαφνιάζοντας αυτούς τους σκληρούς κι ανυποψίαστους άνδρες;

Μήπως ήταν το πρώτο άταφο κουφάρι που αντίκριζα; Εκατοντάδες ήταν σπαρμένα στα χωράφια. Γιατί αντέδρασα έτσι ειδικά σ’ αυτή τη γυναίκα; Ήταν γιατί δεν μπόρεσα να αποτρέψω τη δολοφονία της, που έγινε μπροστά στα μάτια μου; Ήταν γιατί η στάση του θανάτου της της αφαιρούσε τη στοιχειώδη αξιοπρέπεια του φύλου της; Λες κι οι νεκροί νοιάζονται να ’ναι αξιοπρεπείς! Ήταν γιατί ξεχείλισε το ποτήρι της αηδίας που ένιωθα μέσα μου για τις κτηνωδίες που αντίκριζα κάθε μέρα; Φαντάζομαι πως απάντηση δεν υπάρχει, όχι τουλάχιστον αρκετά λογική για ν’ αντέχει στην κριτική του μη-εμπόλεμου. Έκανα χρόνια να ξαναφάω σταφύλι. Για εβδομάδες είχα στα μάτια μου εναλλασσόμενες, σαν οπτικό εφφέ ταινίας τρόμου, τις εικόνες του σταφυλιού, των υγρών της νεκρής μήτρας, της νεκρής μήτρας, των σταφυλιών, και πάλι απ’ την αρχή.

Κι όμως, εκείνο το ίδιο βράδυ του φόνου κοιμήθηκα βαθιά.

Το πρωί μίσησα τον εαυτό μου για την αναισθησία μου. Πώς μπόρεσα; Θυμήθηκα τότε την παροιμία που λέει: “Να μη δώσει ο Θεός στον άνθρωπο όσα μπορεί ν’ αντέξει” και για πρώτη φορά πίστεψα στην αλήθεια της. Την είχαν βιάσει πρώτα; Ναι, φαντάζομαι ότι έτσι είναι. Εκείνη η άλλη γυναίκα, που ’λεγε ο Νετζατίν πως τη βιάσανε μπροστά στη μάνα και το παιδί της, ήταν στο Τύμπου. Δεν ήμουν εκεί, δεν ήμουν αυτόπτης μάρτυρας. Ο Νετζατίν έκλαιγε καθώς μου το περιέγραφε. Υπηρετούσε είκοσι χρόνια στο στρατό, μόνιμος υπαξιωματικός, είχε γυναίκα και παιδιά. Δεν το χωρούσε ο νους του πως το ’χαν κάνει. Ήτανε αξιωματικοί συνάδελφοί του. Πίναν καφέ μαζί και κάναν χοντροκομμένες πλάκες. Είχε κολλήσει το μυαλό του στο περιστατικό. Σαν χαλασμένος δίσκος γραμμοφώνου. Κάθε φορά που μ’ έβρισκε, έπιανε να μου το διηγείται ξανά και ξανά. Πρόσθετε νέες λεπτομέρειες σε κάθε αφήγηση, λες και φοβόταν μην του διαφύγει τίποτε. Τη βιάζανε δύο, ο ένας από μπρος κι ο άλλος από πίσω. Κι εκείνη σφάδαζε. Από πόνο. Λες και μπορούσε να σφαδάζει απ’ την ηδονή! Μπροστά στη μάνα της και στο παιδί της. Ακούς! Τρεις γενιές κακοποιημένες».

Οι δολοφονίες που έκανε ο τουρκικός στρατός στη διάρκεια της δεύτερης επίθεσης (2ος Αττίλας) στην Κύπρο ήταν πάρα πολλές.

Ο Κιουτσούκ δίνει μια εικόνα αυτής της σφαγής όπως την έζησε, συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις του τουρκικού στρατού, ενώ παράλληλα διατυπώνει την άποψη ότι «συναντώντας τόσους πολλούς νεκρούς Ελληνοκύπριους, θα πρέπει πλέον να ψάχνουν για τα οστά των αγνοουμένων, παρά για τους ίδιους».

«Για τις μαζικές εκτελέσεις, υπήρξα αυτόπτης μάρτυρας σε μια απ’ αυτές. Φαντάσου έναν τοίχο. Έναν τοίχο φρεσκοασβεστωμένο, εκτυφλωτικά λευκό κάτω απ’ το σκληρό φως του μεσημεριού, που καταπίνει κάθε σκιά. Κόντρα στον τοίχο, αραδιασμένοι άνδρες, οι πιο πολλοί ώριμης ηλικίας, ηλιοκαμένοι, με σκούρα ρούχα, που από μακριά φάνταζαν τεράστιοι λεκέδες στην αψεγάδιαστη λευκότητα της πέτρας. Ήμουν στο τζιπ, περαστικός από εκεί. Σταμάτησα ένα λεπτό για να κοιτάξω καλύτερα, σαν να μην πίστευα σ’ αυτό που έβλεπα, σ’ αυτό που καταλάβαινα πως το απόσπασμα απέναντι ήταν έτοιμο να κάνει. Ανάμεσα στους άνδρες ξεχώρισα κάποια παιδιά αμούστακα ακόμα. Ύστερα, απροσδόκητα, το πρόσωπο ενός άνδρα παγίδεψε το βλέμμα μου.

Πρόσωπο ερημωμένο από ελπίδα, τοπίο σεληνιακό. Τα μάτια του δυο σχισμές και μέσα τους λεπίδι η γνώση. Το ’βλεπα, ήξερε! Ήξερε πως πεθαίνει. Κρατούσε ίσιο το σώμα του. Ήταν ψηλός και μυώδης. Φορούσε μπλε πουκάμισο. Τα μάτια του δεν τα ’δα καθαρά τι χρώμα είχαν. Είδα μόνο την απελπισία να φωσφορίζει στους βολβούς του, που γύριζαν τρελά μέσα στις σάρκινες θήκες τους. Έμοιαζε κιόλας φευγάτος από κει. Δεν ξέρω αν έλπιζε ακόμα στον “από μηχανής Θεό”. Έτσι δεν έλεγαν οι δικοί σας κλασικοί; Ένα μπλε πουκάμισο στημένο στον τοίχο, που ιδρώνει απ’ τη ζέστη και το φόβο του θανάτου, μπορεί, πού ξέρεις, να ελπίζει ως την ύστατη στιγμή. Έβαλα μπρος κι απομακρύνθηκα. Στα εκατόν πενήντα μέτρα περίπου, οι ριπές με πρόλαβαν.

Πριν προλάβω να το σκάσω απ’ το χώρο. Επαναλαμβανόμενες σαν εφιάλτης. Δε γύρισα να κοιτάξω. Το πρόσωπο του άνδρα μ’ ακολούθησε, σφηνωμένο στον αμφιβληστροειδή μου, ημέρες πολλές, μέχρι που σβήστηκε από φρέσκια, πιότερο νωπή φρίκη. Ήθελα να ελπίζω, μου ’γινε σχεδόν εμμονή, πως οι ριπές που άκουσα δεν είχαν σχέση με τον τοίχο, με τους ανθρώπους εκεί πέρα. Ήθελα να μην έχω παραστεί στη σκηνή. Ήθελα να ’μουν αλλού. Ήταν πάρα πολλοί για να ’ναι ο θάνατός τους πραγματικότητα. “Πόσοι θάνατοι χρειάζονται μέχρι να καταλάβει κανείς πόσοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί;”, ρωτούσε ο Ντύλαν το ’70. Εγώ, πάντως, δεν ξέρω ν’ απαντήσω...

... Με είχαν στείλει να περισυλλέξω ένα κανόνι που είχε πάθει βλάβη κι είχε μείνει σε κάποιο σημείο του δρόμου. Η διαδικασία αυτή λέγεται στη γλώσσα του στρατού περισυλλογή. Νομίζω ότι είχα πάει μαζί με τον αρχιλοχία τον Νετζατίν, το μάγο των αυτοκινούμενων οβιδοβόλων. Θυμάμαι ότι περάσαμε μέσα από ένα πολύ φτωχό χωριό. Υπήρχαν παντού πτώματα που βρίσκονταν ήδη σε αποσύνθεση και μύριζαν φρικτά. Τα μόνα ζωντανά όντα που συναντούσαμε ήταν οι μύγες. Κοπάδια ολόκληρα, σμήνη, πάνω στα πτώματα. Η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική και το θέαμα μόνο, χωρίς τη βρώμα, θα έπρεπε να μας είχε τρέψει σε φυγή. Όμως πεινούσαμε. Έπρεπε να βρούμε επειγόντως κάτι να φάμε. Η πείνα, βλέπεις, και το αίσθημα αυτοσυντήρησης ήταν πιο δυνατό από τη φρίκη και την αηδία που νιώθαμε.

Ας γυρίσουμε, όμως, πάλι στο ανοικτό νεκροταφείο που σου ’λεγα πριν. Εγώ, μαζί μ’ ένα λοχία, μπήκα σ’ ένα σπίτι. Ανακαλύψαμε μερικά κομμάτια χαλούμι, κυπριακό τυρί. Τα πήραμε και βγήκαμε έξω. Σε δευτερόλεπτα οι μύγες άφησαν τα πτώματα και πέσαν στο τυρί μας. Κόβαμε με το χέρι ένα κομμάτι και ως να φτάσει στο στόμα μας άλλαζε χρώμα. Γινόταν μαύρο...».

«Ο τουρκικός στρατός επιβίωσε στο κυπριακό έδαφος από την πρώτη μέρα της εισβολής μέχρι το τέλος του Αυγούστου με τις λεηλασίες. Ο ανεφοδιασμός δε λειτούργησε ποτέ. Σιτιζόμασταν με τ’ αποθέματα που είχαν εγκαταλείψει στα σπίτια τους οι Ελληνοκύπριοι και με όσα μας έδιναν οι Τουρκοκύπριοι».

Ο Δρ. Κιουτσούκ, μέσα από την αφήγησή του, υποστηρίζει πως τις ομαδικές εκτελέσεις τις έκανε ο τουρκικός στρατός και τις δολοφονίες οι Τουρκοκύπριοι.

«Μίλησα για τους νεκρούς Ελληνοκύπριους που είδα στην πορεία μας μέσα απ’ την κυπριακή ύπαιθρο. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν ζωντανοί αγνοούμενοι... Η παράδοση της διεξαγωγής του πολέμου στην Τουρκία είναι πολύ ισχυρή. Προσπαθούσα να πείσω τους στρατιώτες μου να μη σκοτώνουν αιχμαλώτους, με το επιχείρημα ότι θα μπορούσαμε να τους ανταλλάξουμε με δικούς μας. Είχαμε τόσους πολλούς Έλληνες αιχμαλώτους. Τους έβλεπα στοιβαγμένους κατά δεκάδες μέσα στα λεωφορεία. Άκουγα ότι τους πηγαίναν στις φυλακές στα Άδανα και στο Ισκεντερούν. Ήξερα ότι αυτό δε συμβάδιζε με την τουρκική πρακτική. Εδώ ο Εβρέν, το ’80, όταν άρχισαν οι δολοφονίες των αριστερών, απευθυνόταν αφελέστατα στο λαό και ρωτούσε: “Τι θέλετε να τους κάνω; Να τους βάλω φυλακή για να τους ταΐζω;”. Πόσο μάλλον τους αιχμαλώτους. Εγώ προσωπικά έσωσα πολλούς. Τους άφηνα ελεύθερους να φύγουν. Έρχεται στο νου μου ο Γιώργος. Ήταν μια άγρια τίγρις. Νόμιζα ότι θα μας σκοτώσει. Έφυγε, γλίτωσε. Ομαδικές εκτελέσεις έγιναν από τον τουρκικό στρατό. Όμως, να ξέρεις, τις περισσότερες δολοφονίες τις διέπραξαν οι Τουρκοκύπριοι, οι γνωστοί mukavement mucahit (μουκαβεμέτ μουτζαχίντ). Όταν άρχισε ο πόλεμος, τους συμπεριέλαβαν σε κανονικές μονάδες. Ήταν όμως δειλοί και από τις πρώτες μέρες δραπέτευσαν. Οι μουτζαχίντ ανήκαν στην παραστρατιωτική δύναμη που λειτουργούσε μέσα στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, τη γνωστή Οργάνωση Τουρκικής Αντίστασης (ΤΜΤ). Διατηρούσαν στενές σχέσεις με τον αντίστοιχο μηχανισμό που είχε στήσει το ΝΑΤΟ στην Τουρκία, αυτόν που στη Δύση είναι γνωστός ως Gladio και, στην Ελλάδα, αν δεν κάνω λάθος, ως Κόκκινη Προβιά. Αρχηγός τους ήταν ο σημερινός πρόεδρος της “Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου”, ο Ντενκτάς. Αυτός υπήρξε, πράγματι, εγκληματίας πολέμου και όχι ο Κάρατζιτς».

Ποτέ δεν θα πεθάνουνε όσοι πέθαναν σήμερα. Και της σκλαβιάς τα σίδερα, θα σπάσουν κάποια μέρα, και θ’ ακουστούν ελεύθερα, τραγούδια πέρα ως πέρα, στο ελληνικό νησί...

Κωστής Χριστοδούλου

Ἡ ζωή ὡς Θεία Εὐχαριστία

 Οἱ σύγ­χρο­νοι Ἅ­γιοι δέν ἔ­λε­γαν τί­πο­τε δι­α­φο­ρε­τι­κό ἀ­πό αὐ­τό πού μᾶς δι­α­σώ­ζει σύσ­σω­μη ἡ Πα­τε­ρι­κή πα­ρά­δο­ση μέ­σα ἀ­πό τίς ζω­ές καί τούς λό­γους ὅ­σων ἀ­κο­λού­θη­σαν ἐ­π' ἐλ­πί­δι Ἀ­να­στά­σε­ως τόν Εὐ­αγ­γε­λι­κό Λό­γο. Ζω­ή δί­χως εὐ­χα­ρι­στί­α ση­μαί­νει βί­ο ἀ­νώ­φε­λο, ἀ­χά­ρι­στο, χω­ρίς ἐλ­πί­δα, χω­ρίς Χρι­στό. "Πάν­το­τε χαί­ρε­τε, ἀ­δι­α­λεί­πτως προ­σεύ­χε­σθε, ἐν παν­τί εὐ­χα­ρι­στεῖ­τε", μᾶς πα­ραγ­γέ­λλει ὁ Ἀ­πό­στο­λος τῶν Ἐ­θνῶν Παῦ­λος, πε­ρι­γρά­φον­τας τόν τρό­πο τῆς ζω­ῆς τῆς πρώ­της Χρι­στι­α­νι­κῆς κοι­νό­τη­τας, πού ζοῦ­σε στόν παλ­μό τῆς δι­δα­σκα­λί­ας τοῦ Χρι­στοῦ.

Ἡ Θεί­α Λει­τουρ­γί­α πού ἀ­πο­τε­λεῖ τό κέν­τρο ὅ­λης τῆς Ὀρ­θό­δο­ξης λα­τρεί­ας κο­ρυ­φώ­νε­ται μέ τήν Κοι­νω­νί­α τῶν Ἀ­χράν­των Μυ­στη­ρί­ων πού ἀ­πο­κα­λεῖ­ται Θεί­α Εὐ­χα­ρι­στί­α. Λί­γο πρίν, στήν εὐ­χή τῆς Ἁ­γί­ας Ἀ­να­φο­ρᾶς διά τοῦ στό­ματος τοῦ ἱ­ε­ρέ­α, ὁ­μο­λο­γοῦ­με ἀ­πό τά βά­θη τῆς ὕ­παρ­ξής μας τήν δο­ξο­λο­γί­α γιά τήν ζω­ή πού μᾶς χα­ρί­στη­κε, γιά τήν πί­στη καί τήν ἐλ­πί­δα πού μᾶς δό­θη­κε: «Ἄ­ξιον καί δί­και­ον Σέ ὑ­μνεῖν, Σέ εὐ­λο­γεῖν, Σέ αἰ­νεῖν, Σοῖ εὐ­χα­ρι­στεῖν, Σέ προ­σκυ­νεῖν». Μέ τόν αἶ­νο αὐ­τό κα­τα­θέ­του­με στόν πα­τέ­ρα μας ὅ­λη μας τήν ὕ­παρ­ξη, τήν εὐ­γνω­μο­σύ­νη μας. Καί συ­νε­χί­ζου­με: "Γιά ὅ­λα αὐ­τά, Ἐ­σέ­να εὐ­χα­ρι­στοῦ­με, τόν Πα­τέ­ρα καί τόν μο­νο­γε­νῆ σου Υἱ­ό καί τό Ἅ­γιο Πνεῦ­μα· γιά ὅλ’ αὐ­τά, ὅ­σα ξέ­ρου­με κι ὅ­σα δέν ξέ­ρου­με, γιά ὅ­σες βλέ­που­με κι ὅ­σες δέν βλέ­πο­υμε εὐ­ερ­γε­σί­ες, πού ἔ­κα­μες σέ μᾶς".

Καί ὁ λα­ός ἀ­παν­τᾶ, πά­λι δο­ξο­λο­γι­κά: "Ἅ­γιος, Ἅ­γιος, Ἅ­γιος εἶ­σαι Κύ­ρι­ε τῶν Δυ­νά­με­ων· γε­μά­τος ὁ οὐ­ρα­νός καί ἡ γῆ ἀ­πό τήν δό­ξα σου. Σῶ­σε μας, ὕ­ψι­στε Θε­έ· εὐ­λο­γη­μέ­νος ὁ ἐρ­χό­με­νος στό ὄ­νο­μα τοῦ Κυ­ρί­ου. Σῶ­σε μας, ὕ­ψι­στε Θε­έ".

Αὐ­τή ἡ αἴ­σθη­ση τῆς εὐ­γνω­μο­σύ­νης καί ἡ δο­ξο­λο­γί­α στόν Θε­ό εἶ­ναι τό κέν­τρο τῆς πί­στης μας, τό πε­ρι­ε­χό­με­νο γιά τήν ἐλ­πί­δα μας. Τί­πο­τε δι­κό μας δέν ἔ­χου­με. Αὐ­τός μᾶς δη­μι­ούρ­γη­σε ἐκ τοῦ μή ὄν­τος, μᾶς ἀ­γα­πᾶ πα­ρ' ὅ­λη τήν ἀ­στο­χί­α μας, μᾶς συγ­χω­ρεῖ πα­ρ' ὅ­λα τά ἀ­στα­μά­τη­τα λά­θη μας.

Κι ὅ­σο νοι­ώ­θου­με μυ­στι­κά αὐ­τήν τήν ἀ­γά­πη τοῦ Θε­οῦ διά τῆς χά­ρι­τος τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος στήν ζω­ή μας, θέ­λου­με νά κά­νου­με πρά­ξη τήν εὐ­χή πού ἔ­χου­με ἀκού­σει λί­γο νω­ρί­τε­ρα στήν Με­γά­λη Συ­να­πτή:"ἑ­αυ­τούς καί ἀλ­λή­λους καί πᾶ­σαν τήν ζω­ήν ἡ­μῶν Χρι­στῷ τῷ Θε­ῷ πα­ρα­θώ­με­θα". Ἄς ἀ­φή­σου­με ὁ κα­θέ­νας μας κι ὅ­λοι μα­ζί τόν ἑ­αυ­τό μας κι ὅ­λη μας τήν ζω­ή στόν Θε­ό μας Ἰ­η­σοῦ Χρι­στό. Μό­νο ἔ­τσι κα­νείς προ­γεύ­ε­ται τήν χα­ρά τῆς Βα­σι­λεί­ας. Νά ἀ­φή­σου­με στά χέ­ρια τοῦ Θε­οῦ τήν ζω­ή μας, νά εὐ­χα­ρι­στοῦ­με γιά τά πάν­τα, νά συ­ναι­σθαν­θοῦ­με ὅ­τι ἡ δο­ξο­λο­γί­α ὡς τρό­πος ὑ­παρ­ξια­κός, ἔμ­πρα­κτος, εἶ­ναι ἡ μό­νη ἀ­λη­θι­νή πί­στη καί ἀ­πο­τε­λεῖ τήν ἐ­σω­τε­ρι­κή ἐ­πί­κλη­ση τῆς χά­ρι­τος τοῦ Πα­να­γί­ου Πνεύ­μα­τος. 

Ἡ ἀ­χα­ρι­στί­α, ἡ γκρί­νια, ἡ μεμ­ψι­μοι­ρί­α, μᾶς κά­νουν νά ξε­χνᾶ­με στήν οὐ­σί­α τόν Θε­ό, μᾶς στρέ­φει στό σκο­τά­δι, μᾶς κά­νει νά μοι­ά­ζου­με μέ κα­κο­μα­θη­μέ­να παι­διά πού ξέ­χα­σαν τόν δω­ρη­τή κι ἔ­τσι δέν μπο­ροῦν πλέ­ον νά χα­ροῦν οὔ­τε τό δῶ­ρο, κα­θώς λέ­ει ὁ Ἅ­γιος Ἰ­ω­άν­νης ὁ Χρυ­σό­στο­μος.

Ὅ­ποι­ος γνω­ρί­ζει τόν Κύ­ριο ὅ­πως πράγ­μα­τι εἶ­ναι, ὡς Θε­ό Ἀ­γά­πης καί εὐ­σπλαγ­χνί­ας, καί πι­στεύ­ει σ’ Αὐ­τόν μέ τήν ἐμ­πι­στο­σύ­νη τοῦ μι­κροῦ παι­διοῦ στόν πα­τέ­ρα Του, ἐμ­πι­στεύ­ε­ται τήν ζω­ή του καί ἐ­πι­θυ­μεῖ τήν ἴ­δια ἀ­γά­πη καί εὐ­σπλαγ­χνί­α νά τήν με­τα­δί­δει στόν πλη­σί­ον, ἀ­φοῦ δω­ρε­άν τήν ἔ­λα­βε καί δω­ρε­άν θέ­λει νά τήν δώ­σει (Μτθ. 10, 8). Ζεῖ καί εὐ­χα­ρι­στεῖ, ἀ­να­πνέ­ει καί δο­ξο­λο­γεῖ καί πάν­τα αἰ­σθά­νε­ται ὅ­τι δέν μπο­ρεῖ νά εἶ­ναι ἄ­ξιος τῆς εὐ­ερ­γε­σί­ας τοῦ Θε­οῦ ἀ­φοῦ δια­ρκῶς πέ­φτει καί κά­νει λά­θη, μά κα­θώς ση­κώ­νε­ται καί πά­λι, θέ­λει κι ἄλ­λο νά ζεῖ τήν κά­θε μέ­ρα δο­ξο­λο­γών­τας, εὐ­ερ­γε­τών­τας, ἀ­γα­πών­τας, με­τα­νο­ών­τας.

Αὐ­τός εἶ­ναι ὁ λό­γος πού ἡ Θεί­α με­τά­λη­ψη λέ­γε­ται Θεί­α Εὐ­χα­ρι­στί­α, αὐ­τός εἶ­ναι ὁ λό­γος πού δέν μπο­ρεῖ νά ὑ­πάρ­ξει Ὀρ­θό­δο­ξη πί­στη δί­χως Εὐ­χα­ρι­στί­α. Τρῶ­με τήν σάρ­κα Του καί πί­νου­με τό αἷ­μα Του για­τί Ἐκεῖ­νος μᾶς τό ζή­τη­σε καί για­τί θέ­λου­με νά γί­νου­με ἕ­να μα­ζί Του, νά γί­νει ἡ ζω­ή Του, ζω­ή μας.

Ψάλ­λου­με πρίν τόν κα­θα­για­σμό τῶν Θεί­ων Δώ­ρων τό "Σέ ὑ­μνοῦ­μεν, σέ εὐ­λο­γοῦ­μεν, σοί εὐ­χα­ρι­στοῦ­μεν, Κύ­ρι­ε, καί δε­ό­με­θά σου, (Ἐ­σύ εἶ­σαι) ὁ Θε­ός ἡ­μῶν". Τό λέ­με αὐ­τό για­τί κα­τα­λα­βαί­νου­με ὅ­τι ἡ Θεί­α Εὐ­χα­ρι­στί­α εἶ­ναι τό κέν­τρο ὅ­λης τῆς ζω­ῆς μας. Ἔ­τσι ὀ­φεί­λου­με νά ζοῦ­με κά­θε στιγ­μή τῆς ζω­ῆς μας, στήν χα­ρά καί τήν λύ­πη, στήν δο­κι­μα­σί­α καί στόν πει­ρα­σμό. Ζοῦ­με δο­ξο­λο­γών­τας τήν Χαρ­μο­λύ­πη. Χαι­ρό­μα­στε εύ­χα­ρι­στών­τας ἔμ­πρα­κτα καἰ συ­νά­μα λυ­πό­μα­στε γιά τίς ἁ­μαρ­τί­ες μας. Πα­ρα­κα­λοῦ­με καί εὐ­χό­μα­στε, δο­ξο­λο­γοῦ­με καί χαι­ρό­μα­στε.

Κι ἀ­φοῦ κοι­νω­νή­σου­με τό Σῶ­μα καί τό Αἷ­μα Του, ἐ­πι­θυ­μῶν­τας νά εἶ­ναι κά­θε στιγ­μή τῆς ζω­ῆς μας σάν κι αὐ­τή, ἀ­φοῦ ἡ Θεί­α Εὐ­χα­ρι­στί­α εἶ­ναι - καί πρέ­πει νά εἶ­ναι - τό ἀ­πο­κο­ρύ­φω­μα τῆς ἑ­βδο­μά­δας μας, δο­ξο­λο­γοῦ­με καί πά­λι διά τοῦ στό­μα­τος τοῦ ἱ­ε­ρέ­α: "Σέ εὐ­χα­ρι­στοῦ­με, φι­λάν­θρω­πε Δέ­σπο­τα, εὐ­ερ­γέ­τη τῶν ψυ­χῶν μας, για­τί καί σή­με­ρα μᾶς ἀ­ξί­ω­σες νά με­τα­λά­βου­με τά ἐ­που­ρά­νια καί ἀ­θά­να­τα μυ­στή­ριά Σου. Κά­με ἴ­σιο καί σω­στό τόν δρό­μο μας, στή­ρι­ξέ μας ὅ­λους μέ­σα στόν φό­βο Σου, φρού­ρη­σε τήν ζω­ή μας, στε­ρέ­ω­σε τά βή­μα­τά μας· μέ τίς εὐ­χές καί τίς ἱ­κε­σί­ες τῆς ἔν­δο­ξης Θε­ο­τό­κου καί ἀ­ει­παρ­θέ­νου Μα­ρί­ας κι ὅ­λων τῶν Ἁ­γί­ων Σου. Για­τί Ἐσύ εἶ­σαι ὁ ἁ­για­σμός μας κι Ἐσέ­να δο­ξά­ζου­με, τόν Πα­τέ­ρα καί τόν Υἱ­ό καί τό Ἅ­γιο Πνεῦ­μα, τώ­ρα καί πάν­τα καί στούς ἀ­τε­λεύ­τη­τους αἰ­ῶ­νες". (Εὐ­χή πρίν τήν ἀ­πό­λυ­ση).

Ἄς εἶ­ναι ἔ­τσι ἡ ζω­ή μας, ἀ­δελ­φοί μου, κον­τά στόν Χρι­στό, δο­ξο­λο­γι­κή κι εύ­χα­ρι­στια­κή. Ἀ­μήν.

Κυριακή των αγίων Πατέρων

 του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Σήμερα Κυριακή των αγίων 318 Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, που συνήλθε στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ., η Εκκλησία μας διαβάζει ως ευαγγελικό ανάγνωσμα ένα τμήμα της Αρχιερατικής Προσευχής, που ο Ιησούς  απηύθυνε προς τον Θεό Πατέρα λίγο πριν από το πάθος του και τη διασώζει ο ευαγγελιστής Ιωάννης (Ιωάν, 17, 1-13), και ως αποστολικό ανάγνωσμα ένα τμήμα από τον Αποχαιρετιστήριο λόγο του Απ. Παύλου προς τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας της Εφέσου (Πράξ. 20, 16-18 και 28-36). Το αποστολικό αυτό ανάγνωσμα με το οποίο θα ασχοληθούμε εδώ είναι σε μετάφραση το εξής:

 «Εκείνες τις μέρες ο Παύλος αποφάσισε να παρακάμψει την  Έφεσο, για να μη χρονοτριβήσει στην επαρχία της Ασίας· βιαζόταν να είναι στα Ιεροσόλυμα, αν του ήταν δυνατό, την ημέρα της Πεντηκοστής. Από τη Μίλητο ο Παύλος έστειλε στην Έφεσο και κάλεσε τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας. 'Οταν ήρθαν και τον συνάντησαν τους είπε: ‘Προσέχετε, λοιπόν, τον εαυτό σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Πνεύμα το 'Αγιο σας έθεσε επισκόπους για να ποιμαίνετε την εκκλησία του Κυρίου και Θεού, που την έκανε δική του με το αίμα του. Εγώ το ξέρω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισβάλουν σ' εσάς λύκοι άγριοι, που δε θα λυπηθούν το ποίμνιο. Ακόμα και από ανάμεσά σας θα βγουν πρόσωπα που θα διδάσκουν πλάνες για να παρασύρουν τους πιστούς με το μέρος τους. Γι' αυτό να αγρυπνείτε, και να θυμάστε ότι τρία χρόνια συνέχεια δεν έπαψα νύχτα και μέρα να νουθετώ με δάκρυα τον καθένα σας. Τώρα, αδερφοί, σας εμπιστεύομαι στον Θεό και στο κήρυγμα που σας αποκάλυψε η χάρη του. Αυτός μπορεί να σας κάνει ώριμους στην πίστη και να σας δώσει την επουράνια ζωή μαζί με όλους όσοι είναι δικοί του. Ασήμι ή χρυσάφι ή ιματισμό από κανένα δεν ζήτησα. Εσείς οι ίδιοι ξέρετε ότι για τις ανάγκες τις δικές μου και των συνοδών μου δούλεψαν αυτά εδώ τα χέρια. Με κάθε τρόπο σάς έδωσα το παράδειγμα, ότι πρέπει να εργάζεστε έτσι σκληρά, για να μπορείτε να βοηθάτε αυτούς που έχουν ανάγκη. Να θυμάστε τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού, που είπε: ‘καλύτερο είναι να δίνεις παρά να παίρνεις’. Αφού είπε αυτά τα λόγια, γονάτισε αυτός κι όλοι εκείνοι και προσευχήθηκε».

Η σκέψη του μεγάλου Αποστόλου καθώς πορεύεται προς την Ιερουσαλήμ, όπου θα συλληφθεί και θα φυλακισθεί, είναι στραμμένη προς την Εκκλησία, την οποία δια του αίματός του θεμελίωσε ο Χριστός και εμπιστεύθηκε εν συνεχεία στους αποστόλους του και δι’ αυτών στους διαφόρων βαθμών ηγέτες (επισκόπους, πρεσβυτέρους, διακόνους) να την καθοδηγούν και να την προφυλάγουν ως ποιμένες από τους λύκους, δηλ. τους αιρετικούς που την απειλούν σε κάθε εποχή. Με την ευκαιρία αυτή ας δούμε πώς αντιλαμβάνεται ο Απ. Παύλος την Εκκλησία και κυρίως ας αναλύσουμε μερικά από τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα.

1.  Πρώτα-πρώτα η Εκκλησία, όπως συνάγεται από τις επιστολές του Απ. Παύλου, είναι ένα οργανικό σύνολο, ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό και μέλη όλους τους χριστιανούς. Αυτό το οργανικό σύνολο δεν προέρχεται από την εξέλιξη ανθρώπινων παραγόντων και  ενδοκοσμικών συνθηκών, ούτε στηρίζεται στις ασθενικές δυνάμεις των ανθρώπων που την αποτελούν ή αυτών ειδικότερα που την διοικούν, αλλ’ είναι αποτέλεσμα και δωρεά της αγάπης του Θεού προς τον κόσμο. Μέσα στο χάος και τις διασπαστικές δυνάμεις του προχριστιανικού κόσμου ο Θεός προσφέρει δια του Ιησού Χριστού τη δυνατότητα συνενώσεως των ανθρώπων σε ένα  σώμα, συγκεντρώνει τους εχθρικά διακειμένους μεταξύ των ανθρώπους (π.χ. Ιουδαίους και εθνικούς) σε μια νέα κοινωνία αγάπης και ειρήνης. Η ενότητα λοιπόν αποτελεί βασικό γνώρισμα της Εκκλησίας που μαρτυρεί την εκ Θεού προέλευσή της. Μια διασπασμένη Εκκλησία με διαιρέσεις και σχίσματα μας δημιουργεί την υποψία ότι εγκατέλειψε τον Θεό και δέχτηκε την επίδραση των καταλυτικών δυνάμεων του κόσμου.

2. Ο Ιησούς γνωρίζει πολύ καλά και προλέγει στους μαθητές του την εχθρική στάση του κόσμου έναντι της Εκκλησίας. Εάν καταδιώχθηκε και σταυρώθηκε ο ίδιος ο ιδρυτής της, δεν είναι δυνατόν να έχουν καλύτερη τύχη όσοι πιστεύουν σ΄ αυτόν. «Να θυμάστε το λόγο που σας είπα: δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Αν εμένα καταδίωξαν, θα καταδιώξουν κι εσάς· αν εφάρμοσαν τα λόγια μου, θα εφαρμόσουν και τα δικά σας». (Ιωάν, 15, 20). Το ίδιο προβλέπει και ο Απ. Παύλος στον Αποχαιρετιστήριο λόγο του που παραθέσαμε παραπάνω. Μιλάει μάλιστα για λύκους, εννοώντας τους πάσης φύσεως αιρετικούς, οι οποίοι προέρχονται μέσα από τα σπλάχνα της Εκκλησίας. Όπως όμως ο σταυρός αποτελεί τη «δόξα» του Χριστού, έτσι αποτελεί και τη «δόξα» των μαθητών του, και εν συνεχεία των πιστών του. Εάν η Εκκλησία αισθάνεται ασφάλεια μέσα στον κόσμο, εξουσία, πλούτη και δύναμη και δεν γνωρίζει σταυρό, πάθος και μαρτύριο, τότε δεν είναι η ίδια με αυτήν που ίδρυσε ο Χριστός. Ο Θεός προστατεύει την Εκκλησία μέσα στις θλίψεις και τις ταραχές του κόσμου, μόνο εάν αυτή μένει πιστή στον ιδρυτή και Κύριό της.

3. Τέλος, η διδασκαλία του Παύλου περί της Εκκλησίας ως σώματος Χριστού έχει μεγάλο ενδιαφέρον για την εποχή μας. Σε αντίθεση με την επικρατούσα σήμερα ατομοκρατία, υπογραμμίζει την κοινωνική προοπτική της χριστιανικής θεωρήσεως του ανθρώπου, σύμφωνα με την οποία ο χριστιανός δεν αποτελεί μεμονωμένη ύπαρξη στον κόσμο, αλλά βρίσκεται σε σχέση επικοινωνίας με τους άλλους αδελφούς. Επίσης, η σχέση του με τον Θεό επιβεβαιώνεται και απηχείται στη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους, και δεν εννοούμε μόνο με τα άλλα μέλη της Εκκλησίας αλλά με όλους τους άλλους ανθρώπους, οι οποίοι είναι δυνάμει μέλη της Εκκλησίας και μπορούν να γίνουν και ενεργείᾳ μέλη με την κατάλληλη συμπεριφορά των συνειδητών μελών της. Πρέπει ακόμη να λεχθεί ότι η συμμετοχή των πιστών στο σώμα του Χριστού με την ιδιότητα του μέλους δεν είναι κατάσταση στατική και οριστική αλλά δυναμική, σημαίνει δηλ. την αρχή μιας πορείας με τέρμα τη βασιλεία του Θεού και η πορεία αυτή συνεπάγεται συνεχή προσπάθεια και επαγρύπνηση. Γι’ αυτό και ο ιερός Χρυσόστομος κρούει τον κώδωνα και χαρακτηριστικά υπενθυμίζει: «Μὴ τοίνυν θαρρῶμεν ὅτι γεγόναμεν ἅπαξ τοῦ σώματος».